Είναι ασφαλής η χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης;
Η κρεατίνη είναι είναι ένα αμινοξύ που υπάρχει φυσικά στη δίαιτα (1 kg κρέατος περιέχει 5 gr κρεατίνη), ενώ μπορεί να συνταθεί στο ήπαρ από τα αμινοξέα γλυκίνη και αργινίνη. Η συνήθης ημερήσια πρόσληψη είναι περίπου 1 gr/24h. Η υψηλότερη συγκέντρωση κρεατίνης στους ιστούς είναι στους μυς και περίπου τα 2/3 βρίσκονται με τη μορφή φωσφοκρεατίνης. Τα αυξημένα επίπεδα φωσφοκρεατίνης στους μυς ωφελούν κυρίως τους αθλητές αθλημάτων ταχύτητας και δύναμης που χρησιμοποιούν κατά κύριο λόγο την φωσφοκρεατίνη σαν πηγή ενέργειας (Διατροφή για Υγεία, Άσκηση & Αθλητισμό, Μαρία Χασαπίδου-Άννα Φαχαντίδου).
Η κρεατίνη αποτελεί το πιο δημοφιλές διαιτητικό συμπλήρωμα στην αγορά των αθλητικών συμπληρωμάτων διατροφής. Ο τύπος της κρεατίνης που έχει μελετηθεί εκτεταμένα και χρησιμοποιείται ευρέως ως διαιτητικό συμπλήρωμα είναι η μονοϋδρική κρεατίνη (creatine monohydrate- CM). Οι μελέτες δείχνουν συνεχώς ότι το συμπλήρωμα CM αυξάνει τη συγκέντρωση κρεατίνης και φωσφοκρεατίνης στους μυς περίπου 15-40%, βελτιώνει την αναεροβική ικανότητα κατά την άσκηση και αυξάνει τον όγκο της προπόνησης οδηγώντας σε μεγαλύτερα αποθέματα δύναμης, ενέργειας και μυϊκής μάζας. Έχουν αναφερθεί κάποιες πιθανές θεραπευτικές ιδιότητες σε κλινικούς πληθυσμούς. Μελέτες έχουν υποδείξει ότι η CM δεν αποδομείται όπως είναι φυσιολογικά η διαδικασία της πέψης και ότι το 99% της CM που λαμβάνεται από το στόμα είτε χρησιμοποιείται από τους μυς είτε αποβάλλεται από τα ούρα. Επιπλέον, δεν έχουν καταγραφεί ξεκάθαρα παρενέργειες πέρα από κάποιες αναφορές που έχουν γίνει. Ωστόσο, οι κατασκευαστές συμπληρωμάτων εισάγουν συνεχώς νέες φόρμες κρεατίνης στην αγορά, με καλύτερες φυσικές και χημικές αναλογίες, καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα, αποτελεσματικότητα και/ή ασφαλέστερο προφίλ από τη CM. Όμως, υπάρχουν λίγα ή καθόλου στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι νέες φόρμες κρεατίνης είναι πιο αποτελεσματικές και/ή πιο ασφαλείς από τη CM είτε με μεμονωμένη λήψη και/ή σε συνδυασμό με άλλα διατροφικά συστατικά.
Επιπρόσθετα, ενώ η ασφάλεια, η αποτελεσματικότητα και ο βαθμός καθαρότητας της CM είναι καθαρά προσδιορισμένος σε όλη την αγορά παγκοσμίως, παρατηρείται ότι η ασφάλεια, η αποτελεσματικότητα και ο βαθμός καθαρότητας σε άλλους τύπους κρεατίνης που υπάρχουν στην αγορά ως συμπληρώματα διατροφής δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. (Amino Acids, Epub 2011 Mar 22, National Center for Biotechnology information, U.S. National Library of Medicine /Pubmed).
Η Γαλλική Υπηρεσία Υγείας (French Sanitary Agency-AFSSA) ισχυρίζεται ότι η χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης μπορεί να επιφέρει επίδραση (μέσω της παραγωγής ετεροκυκλικών αμινών) που σχετίζεται με την αλλοίωση των γενετικών χαρακτηριστικών και καρκινογένεσης, κάτι που ίσως θέτει σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών. Η έκκριση των ετεροκυκλικών αμινών αποτελεί ένα μελλοντικό τομέα για έρευνα για να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει τους ισχυρισμούς από διάφορες υπηρεσίες υγείας. (Amino Acids, Epub 2011 Mar 12, National Center for Biotechnology information, U.S. National Library of Medicine /Pubmed).
Συνοψίζοντας, βλέπουμε ότι η χρήση των αθλητικών διαιτητικών συμπληρωμάτων είναι ένα κουβάρι που συνεχώς ξετυλίγεται. Στις περισσότερες, αν όχι σε όλες τις περιπτώσεις των αθλητών που εξετάζονται κατά καιρούς παρατηρούνται αυξημένες τιμές των ηπατικών ενζύμων και στους μεταβολή στους δείκτες νεφρικής λειτουργίας. Σε περίπτωση που κριθεί άκρως αναγκαία η λήψη οποιουδήποτε αθλητικού σκευάσματος, θα πρέπει να γίνει ελεγχόμενα, υπό την επίβλεψη ειδικού και με συνεχή ιατρική και εργαστηριακή παρακολούθηση για να αποφευχθούν τυχόν επιζήμιες επιπτώσεις στη υγεία του ατόμου.
