Η υγεία του προστάτη και η σχέση του με τη διατροφή
Είναι πλέον αποδεκτό ότι η διατροφή σχετίζεται με την εμφάνιση νοσημάτων (καρδιαγγειακά, σακχαρώδης διαβήτης, κ. α) αλλά και με την εκδήλωση καρκίνων.
Πλήθος μελετών δείχνει ότι η διατροφή συμβάλει στην υγεία του προστάτη μέσω συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών και φυτοχημικών που περιέχουν οι τροφές. Οι απόψεις βέβαια, διίστανται.
Ακολουθεί ένας συνοπτικός πίνακας με τα τρόφιμα που σχετίζονται με την υγεία του προστάτη:
| Τρόφιμο-Θρεπτικό συστατικό/φυτοχημικές ουσίες που σχετίζονται με την υγεία του προστάτη | Θετική /αρνητική συσχέτιση με καρκίνο του προστάτη |
| Κρέας, ψάρι, πουλερικά, αυγά | Η κατανάλωση επεξεργασμένου ή μη κρέατος, ψαριού, ή πουλερικού χωρίς το δέρμα σε ασθενείς μετά τη διάγνωση καρκίνου του προστάτη δεν φάνηκε να σχετίζεται με την επανεμφάνιση ή την εξέλιξη της νόσου, ενώ η κατανάλωση αυγών και πουλερικών με το δέρμα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο (The American Journal of Clinical Nutrition, 2009). Για την προστατευτική συσχέτιση της κατανάλωσης ψαριού και της συχνότητας του συγκεκριμένου καρκίνου δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία αλλά παρατηρήθηκε σημαντική κατά 63% στην θνησιμότητα του καρκίνου του προστάτη (The American Journal of Clinical Nutrition, 2010). |
| Σίκαλη, ολικής αλέσεως δημητριακά και βρώμη | Συμβάλουν σε χαμηλότερα επίπεδα του Ειδικού Προστατικού Αντιγόνου (PSA) στο πλάσμα του αίματος. Το αποτέλεσμα ίσως σχετίζεται με την μείωση της εξέλιξης του καρκίνου του προστάτη το οποίο προκαλείται από τη μειωμένη έκθεση στην ινσουλίνη όπως φαίνεται από τα επίπεδά της στο πλάσμα του αίματος και στην έκκριση των C-πεπτιδίων στα ούρα(The Journal of Clinical Nutrition, 2010). |
| Πρωτεΐνες και ασβέστιο από γαλακτοκομικά προϊόντα | Η υψηλή πρόσληψη πρωτεϊνών και ασβεστίου από γαλακτοκομικά προϊόντα ίσως αυξάνει του κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη (The British Journal of cancer, 2008) |
| Συνδυασμός Λυκοπενίου(Καροτενοειδές-υπάρχει στη ντομάτα, τα προϊόντα της και στο καρπούζι-αντιοξειδωτική ομάδα), Σεληνίου (Se)- (ιχνοστοιχείο με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση) και Βιταμίνη Ε | Σημαντική μείωση του καρκίνου του προστάτη και στην μετάσταση του στο ήπαρ. Το λυκοπένιο είναι το βασικό συστατικό του συνδυασμού και ιδιαίτερα αποτελεσματικό όταν χορηγείται μαζί με βιταμίνη Ε και σελήνιο (American Association for Cancer Research, 2009). |
| Αλκοόλ | Στην πλειοψηφία των μελετών που έχουν δημοσιοποιηθεί, η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη. Το αλκοόλ αλλάζει το ορμονικό περιβάλλον και παράλληλα, η περιεκτικότητά του σε χημικά συστατικά όπως τα φλαβονοειδή (κόκκινο κρασί) μπορεί να μεταβάλει την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Η έρευνες συνεχίζονται (Experimental Oncology, Pubmed 2010) |
| α-τοκοφερόλη (βιταμίνη Ε) | Τα υψηλά επίπεδα α-τοκοφερόλης (και όχι β-καροτίνης ή ρετινόλης) αυξάνουν το προσδόκιμο ζωής σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη-χρειάζονται περαιτέρω έρευνες για να επιβεβαιωθεί ο ισχυρισμός (American Association for Cancer Research, 2009). |
| Συνδυασμός Σεληνίου (Se)- (ιχνοστοιχείο με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση) και Βιταμίνη Ε | Ο συγκεκριμένος συνδυασμός δεν ήταν αποτελεσματικός στην εμπόδιση ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη (American Association for Cancer Research, 2009). |
| Βιταμίνη Β6 | Μια υψηλή πρόσληψη βιταμίνης Β6 μπορεί να βελτιώσει το προσδόκιμο ζωής σε άντρες που έχουν διαγνωστεί με εγκατεστημένο καρκίνο του προστάτη, ενώ το φολικό οξύ, η βιταμίνη Β12, η ριβοφλαβίνη και η μεθειονίνη δεν παρουσίασαν συσχέτιση με την επιβίωση (The American Journal of Clinical Nutrition, 2009) |
| Ψευδάργυρος (Zn) | Η υψηλή πρόσληψη ψευδαργύρου σχετίζεται με χαμηλή θνησιμότητα του καρκίνου του προστάτη μετά τη διάγνωση, ειδικά σε άντρες με εντοπισμένο καρκίνο (The American Journal of Clinical Nutrition, 2010). |
| Σταυρανθή λαχανικά (μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο, λαχανάκια Βρυξελλών, κατσαρό λάχανο) | Περιέχουν τη φυτοχημική ουσία σουλφοραφάνη, η οποία λειτουργεί συνεργικά με τις πρωτεΐνες του σώματος, εμποδίζοντας την αφομοίωση καρκινογόνων πρωτεϊνών από τις τροφές και προστατεύοντας έτσι τον οργανισμό National Center for Biotechnology information, U.S. National Library of Medicine /Pubmed, 2008). |
| Σόγια | Περιέχει ισοφλαβόνες (γενιστεΐνη και δαιτζεΐνη). Η κατανάλωση ισοφλαβονών φαίνεται να αναστέλλει την ανάπτυξη καλοήθων και κακοήθων επιθηλιακών κυττάρων του προστάτη (National Center for Biotechnology information, U.S. National Library of Medicine /Pubmed, 2009) |
| Φρούτα και λαχανικά | Περιέχουν φυτικές ίνες, βιταμίνες (βιτ. C, βιτ. Ε, φυλλικό οξύ κ. α), ιχνοστοιχεία (σελήνιο κ. α), Φυτοχημικά (καροτενοειδή, φλαβονοειδή, ισοφλαβόνες, τα συστατικά του σκόρδου και του πράσου, οι φυτοστερόλες κ.α.).Η προστατευτική τους δράση μπορεί να είναι αποτέλεσμα συνδυασμού πολλών θρεπτικών συστατικών ή των θρεπτικών συστατικών που περιέχονται σε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, χρειάζεται όμως περεταίρω έρευνα (The British Journal of cancer, 2011) |
| Βιταμίνες | Πηγές |
| Βιταμίνη Ε | Ελαιόλαδο, ελιές, μαργαρίνη, ξηροί καρποί, ηλιόσποροι, αβοκάντο |
| Βιταμίνη Β6 | Πίτουρο ρυζιού, πίτουρο σιταριού, ηλιόσποροι, αβοκάντο, κρέας |
| Ψευδάργυρος | Κόκκινο κρέας, οστρακοειδή, γαλακτοκομικά, αυγά, ξηροί καρποί, όσπρια, ολικής αλέσεως δημητριακά |
| Σελήνιο | Καρύδια, ψάρια, θαλασσινά, εντόσθια, κρέας, δημητριακά, λαχανικά |
Οι άνθρωποι που χάνουν βάρος μειώνουν την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη (Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention, 2011)
Επιπλέον, η ανάκτηση βάρους μετά από προστατεκτομή διπλασιάζει τον κίνδυνο επανεμφάνισης καρκίνου του προστάτη ακόμη και αν συνυπάρχει φυσική δραστηριότητα (American Association for Cancer Research, 2011).
Όσον αφορά τη φυσική δραστηριότητα, μελέτες δείχνουν ότι ο ρυθμός βαδίσματος συσχετίζεται με την εξέλιξη του καρκίνου του προστάτη και συγκεκριμένα το γρήγορο βάδην μπορεί να παρεμποδίσει ή να καθυστερήσει την εξέλιξη του συγκεκριμένου καρκίνου σε άντρες που έχουν διαγνωστεί με κλινικά εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη (American Association for Cancer Research, 2011).
Οι πρόσφατες συστάσεις για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης του καρκίνου συμπεριλαμβάνουν τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, άσκηση τις περισσότερες μέρες της εβδομάδας και αλλαγή διατροφικών συνηθειών.
Σημειώνουμε, ότι είναι απαραίτητη η συνέχεια των ερευνών, καθώς υπάρχουν διφορούμενες απόψεις για τη δράση συγκεκριμένων συστατικών (όπως π. χ της Βιταμίνης Ε και του σεληνίου), κάτι το οποίο εμποδίζει τη διεξαγωγή βάσιμων συμπερασμάτων.
Συνοψίζοντας, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι μια ισορροπημένη διατροφή με ποικιλία φρούτων και λαχανικών εποχής, κατανάλωση προϊόντων ολικής αλέσεως, χαμηλή κατανάλωση κρέατος και προτίμηση μικρών ψαριών, μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων, περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους παράλληλα με τακτική σωματική δραστηριότητα, είναι ασπίδα πρόληψης της υγείας από νόσους και διάφορες μορφές καρκίνου.
