Εξάρτηση απο την ΄Ασκηση

Standard

Cycle-of-Addiction1Η έννοια του εθισμού στην άσκηση αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τους Sachs και Pargman (1984) για να περιγράψουν μια σειρά συμπτωμάτων στέρησης κατά τη διακοπή της άσκησης: άγχος, ένταση, ευερεθιστότητα, μυϊκές συσπάσεις, κ.λπ. Ο Morgan (1979) παρουσίασε παραδείγματα στα οποία δρομείς συνέχισαν να τρέχουν, παρά τις διάφορες κακώσεις, που φυσιολογικά θα έπρεπε να μειώσουν ή ν α διακόψουν την άσκηση. Aπο την υπερβολική άσκηση μπορεί να προκύψουν διάφορα προβλήματα υγείας όπως για παράδειγμα κατάγματα κόπωσης, καρδιολογικές διαταραχές, απώλεια οστικής μάζας, διάσπαση μυικής μάζας, ανισορροπία ορμονών, διαταραχή στην εικόνα του σώματος.

Πολλά άτομα που που εμφανίζουν διαταραχή της εικόνας του σώματος έχουν παράλληλη εξάρτηση από την άσκηση. Επίσης ποσοστά των εξαρτημένων από την άσκηση, εμφανίζουν διάφορες εξαρτήσεις όπως στο αλκοόλ, τσιγάρο, ναρκωτικά και αναβολικές ουσίες. Η εξάρτηση απο την άσκηση δεν αφορά τους ελίτ αθλητές οι οποίοι ακολουθούν συγκεκριμένα προπονητικά προγράμματα. Βέβαια αρκετοί απο αυτούς, περίπου σε ποσοστά 30% εμφανίζουν συμπτώματα εξάρτησης.
Η Ψυχαναγκαστική Άσκηση γίνεται ολοένα και πιο συχνή μεταξύ των εφήβων στην προσπάθειά τους να ελέγξουν δύσκολες και αγχωτικές καταστάσεις στη ζωή τους. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί αισθάνεται μεγάλη πίεση από τις εξετάσεις ή είναι θύμα εκφοβισμού στο σχολείο, η υπερβολική άσκηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για τον έλεγχο αυτών των ανησυχητικών καταστάσεων. Αίτιες που προκαλούν την εξάρτηση είναι η αυξημένη κοινωνική αποδοχή ότι η άσκηση είναι θετική για την υγεία, η μείωση του στρες μεσω της άσκησης, η βελτίωση της εικόνας του σώματος και η εκδήλωση  ψυχαναγκαστικών συμπεριφορών.

 

 Ενσωματωμένη εικόνα 1

Οι παρακάτω ερωτήσεις αυτογνωσίας θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε αν υπάρχει εξάρτηση απο την άσκηση

  • Η άσκηση είναι το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή μου
  • Έχω ασκηθεί, ακόμα και όταν κάποιοι με απέτρεπαν από τη δραστηριότητα (π.χ. ένας γιατρός, η οικογένεια, ο σύντροφος κτλ)
  • Χρησιμοποιώ την άσκηση ως ένα τρόπο να αλλάζω τη διάθεσή μου
  • Εάν μειώσω την ποσότητα της άσκησης που κάνω και έπειτα ξαναρχίσω, πάντα καταλήγω να ασκούμαι τόσο συχνά όσο έκανα και παλαιότερα
  • Αν νιώσω ότι έφαγα περισσότερο από το κανονικό, θα προσπαθήσω να επανορθώσω αυξάνοντας την ποσότητα της άσκησης
  • Μερικές φορές νιώθω ότι δεν έχω όρεξη να ασκηθώ, αλλά πιέζω τον εαυτό μου και το κάνω
  • Εάν πρέπει να χάσω μια συνεδρία άσκησης νιώθω ενοχές, νοιώθω άσχημα και θυμώνω
  • Όταν χάνω μια συνεδρία/προπόνηση, ανησυχώ στην πιθανότητα ότι μπορεί το σώμα μου να χάσει τη φόρμα του
  • Έχουν σημειωθεί συγκρούσεις ανάμεσα σε μένα και στην οικογένειά μου και/ή τον/τη σύντροφό μου για το πόσο ασκούμαι

Φάσεις εξάρτησης απο την άσκηση
1. Τα κίνητρα για την άσκησης είναι η διασκέδαση, η ευχαρίστηση και η βελτίωση της φυσικής κατάστασης- Δέν υπάρχουν αρνητικές συνέπειες
2. Υπάρχει εξάρτηση από την αλλαγή της διάθεσης που προκαλείται από την άσκηση-Πιθανοί τραυματισμοί από την κόπωση
3. Η ζωή προγραμματίζεται βάσει της άσκησης. Κίνητρο είναι η επιθυμία για αποφυγή των συμπτωμάτων αποχής -Κοινωνική απόσυρση, πιθανοί τραυματισμοί
4. Η ζωή περιστρέφεται γύρω από την άσκηση. Η ένταση και η διάρκεια αυξάνεται για να πετύχουμε ικανοποίηση, αδυναμία διακοπής-Η άσκηση πραγματοποιείται παρά τους τραυματισμούς που υπάρχουν, μπορεί να συνυπάρχουν ψυχικές διαταραχές

Σύμφωνα με το DSMV, όσοι είναι εξαρτημένοι απο την άσκηση παρουσιάζουν τα παρακάτω συμπτώματα

Ανοχή: αυξάνοντας την ποσότητα της άσκησης, ώστε να αισθάνονται το επιθυμητό αποτέλεσμα
•Απόσυρση: στην απουσία της άσκησης το άτομο βιώνει αρνητικές επιπτώσεις, όπως άγχος, ευερεθιστότητα, νευρικότητα και διαταραχές ύπνου
•Έλλειψη ελέγχου: ανεπιτυχείς προσπάθειες να μειώθει το επίπεδο της άσκησης ή να πραγματοποιηθεί παύση της άσκησης για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα
•Προθέσεις: δεν μπορούν να ελεγχθούν οι προθέσεις για μείωση της άσκησης, αφιερώνεται υπερβολικός χρόνος για την άσκηση πέρα από την προβλεπόμενη προπόνηση
•Χρόνος συμμετοχής: ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται για την προετοιμασία, συμμετοχή και την αποκατάσταση από την άσκηση
•Μείωση άλλων δραστηριότητων:  μείωση ή διακοπή των κοινωνικών δραστηριοτήτων, στην επαγγελματική απόδοση και στις ψυχαγωγικές δραστηριότητες
•Αύξηση: αύξηση ή συνέχιση της άσκησης ενώ γνωρίζουμε ότι η δραστηριότητα αυτή δημιουργεί ή επιδεινώνει τη σωματική, ψυχολογική ή / και δημιουργεί διαπροσωπικά προβλήματα.

Για την θεραπεία των εξαρτήσεων 

Πρέπει να κατανοηθεί το νοσηρό της κατάστασής τους και να υπάρξει συνεργασία του ατόμου με τον ψυχολόγο. Συνεργασία του ψυχολόγου με παθολόγο, ενδοκρινολόγο και διαιτολόγο για να εκτιμηθεί η κατάσταση και αν χρειαστεί  ιατρική θεραπεία. Να εξηγηθεί η ανάγκη για θεραπεία
•Προσδιορίζουμε τα αδύναμα σημεία
•Εκτιμάμε την επίδραση της άσκησης στον εγκέφαλο
•Κατανοούμε την επιθυμία για άσκηση
•Προσδιορίζουμε τον καταναγκασμό
•Κατανοούμε τις γνωστικές πτυχές της εξάρτησης
Για την πρόληψη
 Αναλύουμε την ταύτιση με το πρότυπο που προβάλλει η εμπορευματοποίηση της εικόνας του σώματος. Ποτέ δεν δίνουμε έμφαση στην εικόνα ή το μέγεθος του σώματος, σαν στοιχείο της ταυτότητας μας. Ενθαρρύνουμε τους νέους να αναπτύξουν όλες τις πλευρές τις προσωπικότητάς τους. Ενημέρωνουμε για τους κινδύνους των αναβολικών και για το ποιες είναι οι  απαγορευμένες ουσίες. Διατήρηση σωστής στάσης για τον κίνδυνο  διαταραχών διατροφής σε ορισμένα αθλήματα και στα γυμναστήρια

3e1917a0aff834e3ddacf0a03a0cdd27
Advertisements

ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ

Standard
21-1-0839 Το αθλητικό ιδεώδες, η ευγενής άμιλλα, η καλλιέργεια του πνεύματος και του σώματος, είναι αξίες που εκφυλίζονται στη σημερινή κοινωνία η οποία προωθεί την εμπορευματοποίηση και τον καταναλωτισμό, μετατρέποντας τον αθλητισμό σε προιόν οικονομικής εκμετάλλευσης. Κοινωνικές και πολιτικές σκοπιμότητες, χρησιμοποιούν τον αθλητισμό και τα ΜΜΕ προβάλλουν κατασκευασμένα πρότυπα, κατευθύνοντας τους φιλάθλους και αναπαράγουν τη βία.
21-1-08-37.jpgΨυχικές διαταραχές αναπτύσσονται πλέον και μέσα απο τον αθλητισμό. Τα παρακάτω ερωτήματα μας εισαγάγουν στην ψυχοπαθολογία του αθλητισμού, καθώς έχουν θετικές απαντήσεις.
  • Μπορούν οι αθλητές να φτάσουν σε υψηλό επίπεδο με συνυπάρχουσα ψυχιατρική διαταραχή;
  • Μπορεί κάποιοι αθλητές να έχουν επιλέξει συγκεκριμένα σπορ για την έκφραση μιας ψυχικής διαταραχής;
  • Μπορεί η ψυχική διαταραχή να επιδεινωθεί μέσα απο τον αθλητισμό;
Περιληπτικά παρουσιάζονται ψυχικές διαταραχές οι οποίες σχετίζονται με την άσκηση και τον αθλητισμό:

Διαταραχές διάθεσης

Οι έρευνες παρουσιάζουν ότι η κατάθλιψη εμφανίζεται με ίδια ποσοστά στους αθλητές με τον κοινό πληθυσμό. Ο αθλητισμός μπορεί να εμφανίζεται σαν μία μορφή εργασιοθεραπείας, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής. Οι διαταραχές διάθεσης είναι πολύ συχνές σε μεταβατικές φάσεις στην καριέρα τω αθλητών όπως οι περίοδοι τραυματισμών. Επίσης πολύ έντονη συμπτωματολογία διάθεσης παρουσιάζονται όταν οι αθλητές αποφασίζουν να αποσυρθούν από τον αθλητισμό.

Διαταραχές άγχους

Άτομα με αγχώδεις διαταραχές αποφεύγουν την συμμετοχή σε αγώνες. Ο αθλητισμός μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην διαχείριση των διαταραχών άγχους. Αν υπάρχει σωστή διαχείριση των συναισθημάτων για τη συμμετοχή σε αγώνες, ο αθλητισμός μπορεί να αποτελέσει θετικό συντελεστή. Επίσης σύμφωνα με έρευνες σημαντικό όφελος φαίνεται να προκύπτει στην μείωση του άγχους με την αερόβια άσκηση. Σε μικρότερες ηλικίες το άγχος μπορεί να αποτελέσει την αιτία όπου ο αθλητής θα διακόψει τη συμμετοχή του σε αγώνες ή ακόμα και την ενασχόλησή του με τον αθλητισμό. Η έγκαιρη διάγνωση συμπτωμάτων άγχους μπορεί να επιτρέψει σε περισσότερους ανθρώπους να ασχοληθούν με τον αθλητισμό.

Μετα-τραυματικές διαταραχές και διαταραχές απόσυρσης από τον αθλητισμό

Οι μεταβατικές περίοδοι όπως είναι οι φάσεις τραυματισμών και η περίοδος απόσυρσης από τον αθλητισμό, οι οποίες παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ψυχοπαθολογίας, ιδιαίτερα εμφανίζοντας συμπτώματα κατάθλιψης και στρες. Για την αντιμετώπιση τραυματισμών, ο αθλητής εκτός από την ιατρική στήριξη πρέπει να δώσει βάρος και στην  ψυχολογική στήριξη. Η επαναφορά από τον τραυματισμό εξαρτάται από το μέγεθος του τραυματισμού, την προσωπικότητα του αθλητή αλλά και την θετική αντιμετώπιση από το περιβάλλον του και από τον ίδιο. Ένας τραυματισμός συνοδεύεται από ψυχολογικές διαταραχές όπως κατάθλιψη, ένταση, θυμό, χαμηλή αυτοπεποίθηση, μειωμένη αυτοσυγκέντρωση, αποστροφή άσκησης.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν έρευνες οι οποίες εξετάζουν επαγγελματίες αθλητές που εμφανίζουν ψυχικές διαταραχές όταν έρθει ο καιρός να αποσυρθούν από την ενεργό δράση.

Διαταραχές διατροφής & εικόνας του σώματος

Οι διαταραχές διατροφής είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες σε αθλητές, ειδικά σε όσους ασχολούνται με αθλήματα που το βάρος του σώματος παίζει σημαντικό ρόλο (πχ. ρυθμική, ενόργανη, συγχρονισμένη, άρση βαρών, πολεμικές τέχνες κτλ). Όμως πέρα από τις αγωνιστικές απαιτήσεις, τα τελευταία χρόνια η «μυώδης» εικόνα του σώματος προβάλλεται πολύ έντονα με αποτέλεσμα αθλητές και μη αθλητές να εμφανίζουν διαταραχές όπως η ανορεξία και η παθολογική ενασχόληση με τους μύες, πολλές φορές κάνοντας χρήση απαγορευμένων ουσιών για καλύτερα αποτελέσματα.

Χρήση απαγορευμένων ουσιών 

Αθλητές που κάνουν χρήση απαγορευμένων ουσιών φαίνεται ότι έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, χαμηλό αυτοέλεγχο και γενικά έχουν περισσότερες ανθυγιεινές συνήθειες ενώ πιστεύουν ότι δεν πρόκειται να επηρεαστεί η υγεία τους. Η χρήση απαγορευμένων ουσιών εκτός από τις σωματικές παρενέργειες επηρεάζει και την ψυχολογική κατάσταση του αθλητή. Συγκεκριμένα, παρατηρούνται αλλαγές στην ψυχική διάθεση με κυριότερα συμπτώματα την επιθετικότητα και ευερεθιστικότητα. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να μη γίνονται αντιληπτά από τον ίδιο τον αθλητή όμως επηρεάζουν το άμεσο περιβάλλον του. Συγχρόνως κατά τις περιόδους χορήγησης αναβολικών ουσιών υπάρχει υπερδραστηριότητα και αύξηση των σεξουαλικών ορμών. Κατά την διακοπή της χρήσης ουσιών έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζονται συμπτώματα κατάθλιψης. Η κατάθλιψη μετά από τη διακοπή των στεροειδών αναβολικών έχει συσχετισθεί με αυτοκτονικές τάσεις, ενώ επίσης εμφανίζονται συμπτώματα όπως αϋπνία, απώλεια ενεργητικότητας ή όρεξης, απώλεια βάρους, κεφαλαλγία και επιθυμία για λήψη αναβολικών.

Ναρκισσιστική διαταραχή και αθλητισμός

Ο νάρκισσος μπορεί να είναι δύο κατηγόριων, αυτός που θαυμάζει το σώμα του και αυτός που θαυμάζει το μυαλό του. Οι αθλητές που παρουσιάζουν ναρκισσιστική συμπεριφορά, συνήθως έχουν εμμονή με την εικόνα του σώματός τους και τις αγωνιστικές επιτυχίες τους. Ένα άτομο με ναρκισσιστική διαταραχή της προσωπικότητας είναι εγωκεντρικό, αναζητάει τον θαυμασμό, ενώ δυσαρεστείται και προσβάλλεται αν δεν τον αναγνωρίζει το περιβάλλον του.

Τα τελευταία χρόνια με την χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης διαπιστώνεται υπερ-προβολή του εαυτού. Επίσης, τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά οι αγώνες ερασιτεχνικού χαρακτήρα, όπου οι συμμετέχοντες κάνοντας χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αυξάνουν τα συμπτώματα ναρκισσιστικής συμπεριφοράς. Ο αθλητισμός ανεξάρτητα από το επίπεδο του αθλητή, γίνεται μέσω για την αναζήτηση της επιβράβευσης, προβάλλοντας την σημαντικότητα του εαυτού και των επιτευγμάτων του. Πολλοί αθλητές εμφανίζουν παθολογική συμπεριφορά σε συνδυασμό με αισθήματα μεγαλείου και ανάγκη για θαυμασμό από τους άλλους. Παρατηρούνται πολύ έντονα συμπτώματα εξάρτησης από το διαδίκτυο με βασικότερη αιτία την ναρκισσιστική διαταραχή.

Εξάρτηση από την άσκηση 

Η έννοια του εθισμού στην άσκηση περιγράφει μια σειρά συμπτωμάτων στέρησης κατά τη διακοπή της άσκησης όπως θλίψη, άγχος, ένταση, ευερεθιστότητα, μυϊκές συσπάσεις, κ.α. Επίσης, ως εξάρτηση αναφέρεται σε συνέχιση έντονης άσκησης παρά τις αντίξοες συνθήκες όπως για παράδειγμα οι τραυματισμοί, όπου προτείνεται η μείωση ή η διακοπή της άσκησης. Στην εξάρτηση απο την άσκηση όπως σε όλες τις εξαρτήσεις η καθημερινότητα του αθλούμενου προγραμματίζεται βάσει της ημερήσιας προπόνησης με στόχο την αποφυγή των συμπτωμάτων αποχής. Συνέπεια αυτών είναι η προβληματική καθημερινότητα εις βάρος της προσωπικής, κοινωνικής και επαγγελματικής ζωής. Οι αθλητές σε αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως επιδιώκουν να αυξήσουν την ένταση και τη διάρκεια της άσκησης, εις βάρος άλλων δραστηριοτήτων, για να νοιώσουν ικανοποίηση, ενώ μπορεί να συνυπάρχουν τραυματισμοί και συμπτώματα υπέρχρησης. Τις περισσότερες φορές η εξάρτηση απο την άσκηση μπορεί να συνοδεύεται απο διαταραχές διατροφής όπως ορθορεξία (ταση για ορθή διατροφή), παθολογική εικόνα του σώματος κα.

Σύνδρομο υπερπροπόνησης (burn-out)

Αιτία για το σύνδρομο υπερπροπόνησης μπορεί να είναι η επιβαρυμένη αγωνιστική περίοδος, χωρίς διαστήματα ξεκούρασης. Επίσης μπορεί να οφείλεται στη μειωμένη πρόσληψη θερμίδων, προβλήματα υγείας και επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς. Σε ψυχολογικό επίπεδο αιτία για το σύνδρομο υπερπροπόνησης μπορεί να είναι η ψυχολογική πίεση του αθλητή, τυχών προσωπικά προβλήματα, η μονοτονία στην προπόνηση και η έλλειψη κινήτρων. Συνέπειες της υπερπροπόνησης είναι οι σωματικοί πόνοι, κατάθλιψη, δυσκολία συγκέντρωσης, μείωση αυτοπεποίθησης, έντονος φόβος ανταγωνισμού, αυξημένο άγχος, προβλήματα επικοινωνίας κ.α. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δίνεται ώστε οι αθλητές να παρακολουθούνται από τους ειδικούς προπονητές, ώστε το σώμα να ξεκουράζεται όσο χρειάζεται. Πολλές φορές η έλλειψη ποιότητας στην προπόνηση και η άγνοια, οδηγούν σε συμπτώματα υπερκόπωσης.

Στοιχήματα κ Παθολογικός τζόγος

Παγκοσμίως έχουν αυξηθεί τα τυχερά παιχνίδια που σχετίζονται με τον αθλητισμό, όπως είναι  το στοίχημα.  Όταν έχουμε εξάρτηση το άτομο ασχολείται αποκλειστικά με τα τυχερά παιχνίδια και στην περίπτωση που σχετίζονται με τον αθλητισμό παρακολουθούν τα παιχνίδια τα οποία έχουν στοιχηματίσει χάνοντας ατελείωτες ώρες. Το βασικό χαρακτηριστικό του παθολογικού τζόγου είναι η επιμονή στο παιχνίδι η οποία διαταράσσει την καθημερινότητα του χρήστη, αφήνοντας πίσω προσωπικές, οικογενειακές ή επαγγελματικές υποχρεώσεις. Ο εθισμένος αρνείται το πρόβλημα ή το υποτιμά ενώ υπάρχουν σοβαρά θέματα λειτουργικότητας.  Προβληματικός τζόγος σε σημείο εθισμού προκαλεί σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα όπως, ανησυχία, άγχος, αϋπνία, ψυχοσωματικά προβλήματα κ.α.

Υπερβολική ενασχόληση με Αθλητικά πρότυπα

Αυξημένη εξιδανίκευση των αθλητικών διασημοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε ψυχοπαθολογία ειδικά στην εφηβεία, σε βαθμό εμμονής. Η λατρεία των εφήβων σε αθλητικές προσωπικότητες μπορεί να μετριαστεί αν το περιβάλλον του ευαισθητοποιηθεί σε αυτά τα θέματα. Η μείωση της  λατρείας που προκαλείται από την προώθηση του αθλητισμού και συγκεκριμένους αθλητές, μπορεί να προβλεφθεί με ενημέρωση των παιδιών.

Βία κ Χουλιγκανισμός 

Η βία στον αθλητισμό εκδηλώνεται είτε μεταξύ των αθλητών και των συμμετεχόντων στον αγώνα, είτε μεταξύ των θεατών προς τους αθλητές ή προς τους άλλους αθλητές. Σε οργανωμένο επίπεδο η βία στον αθλητισμό αναπτύχθηκε με την σύγχρονη μορφή των αγώνων ποδοσφαίρου. Αιτία των φαινομένων βίας είναι η εκτόνωση ψυχο-κοινωνικών εντάσεων και η κρίση θεσμών και αξιών, οι οποίες ενισχύουν τις συμπεριφορές επιθετικότητας. Δυστυχώς στη χώρα μας υπάρχει η καλλιέργεια του φανατισμού από τις ίδιες τις ομάδες, ενώ προβάλλεται με λάθος τρόπο από τα ΜΜΕ τα οποία πολλές φορές ανατροφοδοτούν και ενισχύουν το εχθρικό κλίμα. Σε ψυχολογικό επίπεδο η πίστη και η αφοσίωση στην ομάδα αναπτύσσονται αρχικά μέσα απο την οικογένεια και καλλιεργούνται με τις παρέες των συνομηλίκων. Η ανάγκη του ατόμου να ανήκει σε μια ομάδα αποτελεί κινητήρια δύναμη για την οπαδοποίηση.  Σε παθολογικό επίπεδο η υποστήριξη της ομάδας γίνεται προτεραιότητα στην καθημερινότητα των οπαδών. Σε κοινωνικό επίπεδο έχουμε τη χειραγώγηση των οπαδών που συνεπάγεται σε περιορισμένη ανάπτυξη προσωπικοτήτων.

Διαταραγμένοι προπονητές κ αθλητικοί παράγοντες 

Εγωπαθής είναι το άτομο που χαρακτηρίζεται από αυτοερωτισμό, υπερβολική αυταρέσκεια και εγωκεντρισμό. Οι εγωπαθείς είναι ισχυρογνώμονες, πιστεύουν ότι είναι αλάνθαστοι και κρίνουν πολύ αυστηρά το περιβάλλον τους, όχι όμως τον εαυτό τους. Το προφίλ αυτό συναντάται κυρίως σε προπονητές ή αθλητικούς παράγοντες. Δυστυχώς αυτοί οι προπονητές γαλουχούν ψυχικά διαταραγμένους αθλητές, οι οποίοι υπερεκτιμούν την αξία τους, ζηλεύουν και μισούν παθολογικά τους αντιπάλους, είναι καχύποπτοι και δεν σέβονται κανένα παρά μόνο τον εαυτό τους. Οι αθλητές χειραγωγούνται με σκοπό τον φανατισμό και την οπαδοποίηση για την ομάδα που ανήκουν, φτάνοντας σε ακραία σημεία χωρίς να μπορούν να ασκήσουν κριτική σκέψη για το διαταραγμένο τους περιβάλλον.

Υπερβολικές συμπεριφορές γονέων

Με τις υπερβολικές συμπεριφορές των γονέων οι μικροί αθλητές  βιώνουν αισθήματα απόρριψης, κοινωνικού αποκλεισμού, με αποτέλεσμα να μειώνεται η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση τους σε συνδυασμό με την εκδήλωση συμπτωμάτων στρες και άγχους. Επίσης οι υπερβολικές προσδοκίες των γονέων οδηγούν στην απώλεια ενδιαφέροντος, τη μειωμένη ευχαρίστηση και την προβληματική διαχείριση των συναισθημάτων. Ο αθλητισμός υπό την πίεση των γονέων μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά στην ανάπτυξη της υγιούς ψυχοσύθεσης του παιδιού.

Σεξουαλικές διαταραχές

Αναφέρονται παγκοσμίως πολλά περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης στον αθλητισμό. Οι αθλητικοί χώροι οι οποίοι κατά βάση είναι χώροι προσέλκυσης παιδιών, τραβούν διαταραγμένα σεξουαλικά άτομα τα οποία τις περισσότερες φορές καλύπτουν επιδέξια την ψυχοπαθολογία τους. Η σωστή διαπαιδαγώγηση των μικρών αθλητών για να εντοπίζουν τις παθολογικές συμπεριφορές μπορεί να λειτουργήσει σε επίπεδο πρόληψης. Τα εγκλήματα από την κατάχρηση εξουσίας του προπονητή ή παράγοντα στον αθλητισμό συχνά αποκρύπτονται κυρίως γιατί υπάρχει το κοινωνικό ταμπού και η έλλειψη εκπαίδευσης των αθλητών και των γονέων. Τα αποδεικτικά στοιχεία συνήθως είναι ελλιπή και πολλοί προπονητές δεν έχουν εποπτικό όργανο ή είναι προτιμότερο να διαφυλαχτεί η φήμη του σωματείου εις βάρος της ασφάλειας των αθλητών.

Ανήλικοι αθλητές αλλά και γυναίκες αθλήτριες οι οποίοι έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση εμφανίζουν ψυχικές διαταραχές με συμπτώματα όπως κατάθλιψη, διαταραχές άγχους, χαμηλή αυτοεκτίμηση, χρήση ουσιών, αυτοκτονικές συμπεριφορές, αντικοινωνικές συμπεριφορές, μετατραυματική συμπτωματολογία κ.α.

Αθλητική Ψυχολογία

Εικόνα

160320 poster sports psychology

Ψυχολογικές τεχνικές στα αγωνίσματα αντοχής

Standard

marathonΣτα αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων η ψυχολογική κατάσταση και οι σκέψεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την απόδοση του αθλητή. Πολλές φορές ο αθλητής χρειάζεται να «ξεχαστεί» απο την πίεση του αγώνα τον πόνο και την εξάντληση της προσπάθειας του, ενώ άλλες φορές θα ήταν αποτελεσματικότερο εάν συγκεντρωνόταν στο σώμα του. Για τον έλεγχο των σκέψεων στα αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων υπάρχει η τεχνική για την συγκέντρωση της προσοχής στον εαυτό και στο σώμα και η τεχνική απόσπασης της προσοχής απο το σώμα. Στην τεχνική συγκέντρωσης της προσοχής οι σκέψεις επικεντρώνονται στις αισθήσεις, στην απόδοση, την ένταση και την προσπάθεια. Αντίθετα, στην τεχνική απόσπασης της προσοχής, επιδιώκεται η απόσπαση των σκέψεων απο το σώμα και τον γενικότερα απο τον αγώνα.

Έχει αναφερθεί η άποψη ότι κατά την διάρκεια της προπόνησης πρέπει να χρησιμοποιείται η τεχνική συγκέντρωσης στο σώμα και κατά τη διάρκεια των αγώνων να χρησιμοποιείται η τεχνική απόσπασης των σκέψεων απο το σώμα. Οι ελίτ αθλητές χρησιμοποιούν και τις δύο αυτές τεχνικές κατά τη διάρκεια των αγώνων τους. Η αγωνιστική εμπειρία μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοούμε καλύτερα το σώμα μας και να χρησιμοποιούμε την κατάλληλη τεχνική την κατάλληλη στιγμή. Για παράδειγμα ο αρχάριος σε ένα αγώνα που ο πόνος και η κούραση στα πόδια είναι ανυπόφορος, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσει σκέψεις για την απόσπασης της προσοχής απο το σώμα. Όμως ένας πολύ έμπειρος αθλητής θα μπορούσε σε μια τέτοια στιγμή του αγώνα να χρησιμοποιήσει τεχνικές χαλάρωσης των ποδιών. Άλλος αθλητής μπορεί να χρησιμοποιήσει τεχνικές νοερής εξάσκησης ώστε να μπορέσει να ξεπεράσει τα σωματικά αυτά συμπτώματα. Για να βρεθεί το ατομικό ψυχολογικό «στυλ» του κάθε αθλητή χρειάζεται εξάσκηση και εμπειρία.

Οι τεχνικές που μπορεί να αναπτύξει ο αθλητής είναι οι εξής:

Τεχνική απόσπασης των σκέψεων απο τον αγώνα

• Η μουσική, μπορεί να απορροφήσει την συγκέντρωση της προσοχής

• Η απόσπαση των σκέψεων απο τον αγώνα με διάφορα «παιχνίδια» όπως πχ. το να μετράει ο αθλητής πχ πόσα ποδήλατα θα δει στο δρόμο, ή παιχνίδια λέξεων και ότι άλλο μπορεί να φανταστεί

• Η παρατήρηση της διαδρομής του αγώνα, εστίαση στις λεπτομέρειες χρωμάτων, της φύσης κτλ.

• Η νοερή απεικόνιση θετικών γεγονότων ανεξάρτητων απο τον αγώνα όπως πχ της προσωπικής του ζωής ή ακόμα και εντελώς φανταστικά.

• Η εφαρμογή ρουτινας σε σημεία αναφοράς στη διαδρομή. Για παράδειγμα πίνουμε νερό στα μονά χιλιόμετρα και καταναλώνουμε υδατάνθρακες στα ζυγά.

• Χωρίζουμε τη διαδρομή σε επιμέρους κομμάτια. Έχουμε στόχο τα πρώτα 10 χιλιόμετρα και στη συνέχεια επαναπροσδιορίζεται ο στόχος για τα επόμενα 10 χιλιόμετρα και όχι για τη συνολική απόσταση.

Για τη συγκέντρωση των σκέψεων στον αγώνα χρησιμοποιείται:

• Η Συγκέντρωση της προσοχής στην αναπνοή, ο έλεγχος της αναπνοής αποτελεί τη βάση για την χαλάρωση.

• Συγκέντρωση στην αίσθηση του σώματος, πχ στους μύες στις αρθρώσεις, στην τεχνική κτλ

• Προσπάθεια για χαλάρωση κατά τη διάρκεια του αγώνα. Η προσοχή μπορεί να επικεντρωθεί σε διαφορετικά σημεία του σώματος και να εστιαστεί εκεί που υπάρχει ένταση. Με τις κατάλληλες σκέψεις μπορούμε να μειώσουμε ή να διώξουμε αυτή την ένταση.

• Μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πληροφορίες που μας δίνει το σώμα μας, όπως για παράδειγμα ο πόνος για την αλλαγή της τεχνικής.

• Η νοερή απεικόνιση τέλειων κινήσεων κατά τη διάρκεια του αγώνα. πχ ότι γίνεται τέλεια η τεχνική ή ότι η κίνηση των ποδιών πραγματοποιείται πολύ ξεκούραστα.

• Η νοερή ταύτιση του σώματος με διάφορα φανταστικά αντικείμενα που μπορούν να έχουν καλύτερη απόδοση στο τρέξιμο.

Μιλάμε στον εαυτό μας-Αυτοδιάλογος

Με τον αυτοδιάλογο κατευθύνουμε αυτές τις σκέψεις ώστε να έχουμε θετικά αποτελέσματα στον έλεγχο της προσοχής και της αυτοσυγκέντρωσής μας.  Προσπαθούμε να χρησιμοποιούμε συγκεκριμένες λέξεις. Όπως για παράδειγμα «ήρεμα», «δυνατά»,  «μπορώ» κτλ.

images

Πρόληψη τραυματισμών

Standard

afroditi's comic

Η αντίληψη που επικρατεί  για τους τραυματισμούς υποστηρίζει κυρίως την ατυχή στιγμή του αθλητή. Όμως τα αίτια μπορεί να είναι βαθύτερα και οι τραυματισμοί να προέρχονται λόγω κάποιων καταστάσεων οι οποίες  πολλές  φορές  μπορούν να προβλεφθούν και να αποφευχθεί ο τραυματισμός. Ο προπονητής πρέπει να είναι πάντα ενημερωμένος για την ψυχολογική κατάσταση των αθλητών  του. Πρέπει   να ενδιαφέρεται  για τυχών  γεγονότα εντός και εκτός αγωνιστικού χώρου, που μπορεί να παρουσιαστούν κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ή των αγώνων,  τα οποία μπορεί να προκαλέσουν έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης   και να οδηγήσουν σε πτώση της απόδοσης ή και σε πιθανούς τραυματισμούς.

Ο  προπονητής πρέπει να δίνει  ιδιαίτερη προσοχή στην αντίληψη αυτών των καταστάσεων και να επιδιώκει την πρόληψη των τραυματισμών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί εάν έχει στενή προσωπική σχέση με τους αθλητές και αν υπάρχει γενικότερα  σχέση εμπιστοσύνης. Επίσης πρέπει να δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε τυχόν αλλαγές της συμπεριφοράς του αθλητή, να μπορεί να τις αιτιολογήσει ή αν χρειαστεί να προσφέρει τη βοήθεια του για να ξεπεραστούν. Είναι πολύ προτιμότερο  να δώσει 2 μέρες ρεπό σε κάποιο αθλητή για να μπορέσει να  χαλαρώσει και  να ξεκουραστεί παρά να αντιμετωπίσει ένα τραυματισμό.

Οι τραυματισμοί στον αθλητισμό μπορούν να προέλθουν από:

  • Προηγούμενους τραυματισμούς
  • Μυοσκελετικές ανωμαλίες
  • Πρόωρη εξειδίκευση
  • Ελλείψεις στην τεχνική, ελλιπής ενδυνάμωση.
  • Καιρικές συνθήκες

Αλλά και από ψυχοκοινωνικές καταστάσεις όπως:

  • Έλλειψη αυτοπεποίθησης
  • Στρες από τη ζωή, έντονα γεγονότα της ζωής (μείωση της προσοχής, της αυτοσυγκέντρωσης
  • Χαμηλή ψυχική ετοιμότητα
  • Αρνητική ψυχική διάθεση (ένταση, κατάθλιψη, θυμός, κούραση, σύγχυση)
  • Κούραση από την προπόνηση ή από τα πολλά χρόνια ενασχόλησης με το άθλημα.
  • Έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης.

Διαχείριση άγχους του αθλητή

Standard

Το άγχος στον αθλητισμό οφείλεται συνήθως στο φόβο του αποτελέσματος του αγώνα. Πολλές φορές οι αθλητές είχαν βιώσει κάποια αποτυχία στο παρελθόν, την οποία συνδέουν με το άγχος. Άλλες φορές αισθάνονται ότι δεν έχουν προετοιμαστεί κατάλληλα ή τους φοβίζει το επίπεδο των αντιπάλων. Πολλοί αθλητές αναφέρουν ότι τους αγχώνουν οι θεατές, ο προπονητής, οι γονείς τους και γενικότερα άτομα του περιβάλλοντός τους με τις απαιτήσεις που έχουν από αυτούς. Γενικότερα το άγχος προέρχεται από τις αρνητικές σκέψεις των αθλητών, τη μειωμένη αυτοπεποίθηση και την εστίαση στο αποτέλεσμα.

Από την αντίθετη πλευρά του άγχους, η απάθεια και η πλήρης χαλάρωση έχουν επίσης αρνητικά αποτελέσματα στην απόδοση του αθλητή. Η αθλητική ψυχολογία υποστηρίζει ότι το άγχος σε ένα αγώνα μπορεί να αποδειχτεί ωφέλιμο. Ένας καλός αθλητής την ένταση που νοιώθει από το άγχος μπορεί να τη μετατρέψει σε ενέργεια για τον αγώνα. Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες μέτρια επίπεδα άγχους και διέγερσης ενισχύουν την αθλητική απόδοση. Βέβαια τα ωφέλιμα επίπεδα άγχους διαφέρουν από αθλητή σε αθλητή και από αγώνισμα σε αγώνισμα. Δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι για όλους ευνοϊκό το μέσο επίπεδο άγχους.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουν οι αθλητές για να ελέγξουν το άγχος τους είναι να αναγνωρίσουν τα συμπτώματα. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να είναι σωματικά όπως ταχυκαρδία, τρέμουλο, αύξηση ρυθμού αναπνοής, στομαχικές διαταραχές και εφίδρωση. Μπορεί να είναι ψυχολογικά, όπως ανησυχία, ανικανότητα συγκέντρωσης, σύγχυση και αρνητικές σκέψεις. Τέλος μπορεί να παρατηρηθούν αλλαγές στη συμπεριφορά όπως γρήγορη ή αργή ομιλία, δάγκωμα των νυχιών, γρήγορες κινήσεις των ποδιών και σύσπαση μυών. Κάποιοι αθλητές μπορεί να έχουν διαφορετικά συμπτώματα από αυτά που αναφέρονται παραπάνω. Η παρατήρηση από τους ίδιους αλλά και από τους προπονητές, γονείς και συναθλητές θα βοηθήσει στην αναγνώριση των συμπτωμάτων του άγχους.

Ο αθλητής πριν τον αγώνα κατανοεί τα συμπτώματα που προκαλούνται από το άγχος του και τα δέχεται ως φυσιολογική προετοιμασία του σώματος για τον αγώνα. Τις μέρες πριν τον αγώνα, μπορεί να εξασκηθεί νοερά προετοιμάζοντας το μυαλό του για το τι θα αντιμετωπίσει διάρκεια της ημέρας του αγώνα. Μπορεί να φανταστεί όλη τη διαδικασία από το πρωινό ξύπνημα, την είσοδο στο κολυμβητήριο, το ζέσταμα κτλ Επίσης η νοερή εξάσκηση πρέπει να πραγματοποιείται και ξεχωριστά για το κάθε αγώνισμα.

Λίγο πριν το αγώνισμα μπορεί να χρησιμοποιηθούν τεχνικές χαλάρωσης με βαθιές αναπνοές. Μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται στις σκέψεις που κάνει ο αθλητής πριν το αγώνισμα του. Για παράδειγμα α) δεν πρέπει να σκέπτεται το αποτέλεσμα ή τους αντιπάλους αλλά να εστιαστεί στην δικιά του απόδοση, β) δεν πρέπει να σκέπτεται και να αναλύει τα λάθη κατά τη διάρκεια ενός αγώνα, γ)πρέπει να εστιάζει την προσοχή στην τακτική που θα ακολουθήσει, δ)μπορεί να «μιλάει» στον εαυτό του χρησιμοποιώντας τις σωστές λέξεις, ε) μπορεί να φανταστεί παλαιότερες επιτυχίες για να τονώσει την αυτοπεποίθηση του.

Τέλος μετά τον αγώνα μπορεί να γίνει ο απολογισμός των σκέψεων, πράξεων και συμπεριφορών που βοήθησαν την απόδοση και αυτών που είχαν αρνητικό αποτέλεσμα. Για την ενίσχυση της ψυχολογίας του αθλητή η εστίαση πρέπει να γίνεται περισσότερο στα θετικά στοιχεία των σκέψεων και της συμπεριφοράς. Τα αρνητικά στοιχεία μετά από παρατήρηση πρέπει σταδιακά να αντικατασταθούν και να εξαλειφθούν. Ακόμα όλες οι παραπάνω εφαρμογές μπορούν να δοκιμάζονται και να εφαρμόζονται στη προπόνηση έτσι ώστε να αναπτύσσονται καλύτερα και με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

παρακίνηση αθλητών

Standard

Παρακίνηση αθλητών από τον προπονητή

 

Ο προπονητής πρέπει

1.      να συναντάει και να συζητάει με κάθε αθλητή  χωριστά

2.      να ορίζει μαζί με τους αθλητές τους στόχους τους

3.      να παρακολουθεί με τους αθλητές τη πραγματοποίηση των στόχων

4.      να γνωρίζει τα συναισθήματα και τη γνώμη των αθλητών του

5.      να γνωρίζει την ικανοποίηση του κάθε αθλητή από την προπόνηση

6.      να τονίζει τη προσωπική βελτίωση του κάθε αθλητή

7.      να προσέχει τον τρόπο επιβράβευσης και τιμωρίας των αθλητών

8.      να προσπαθεί να αυξάνει την αυτοπεποίθηση των αθλητών

9.      να αναγνωρίζει την πιθανότητα λάθους και αποτυχίας

10.  οι αθλητές να γνωρίζουν τα αίτια για τις αποφάσεις του προπονητή

11.  να βρίσκει κίνητρα για τη καλύτερη συμμετοχή σε κάθε προπόνηση

12.  σε περίπτωση αμειβόμενων αθλητών να τεθούν συγκεκριμένα κριτήρια για τις βαθμίδες μισθοδοσίας