Tag Archives: αθλητική ψυχολογία

Σύνδρομο υπερπροπόνησης

 

Η υπερπροπόνηση επιφέρει σωματική και ψυχολογική κόπωση. Τα σωματικά συμπτώματα που αναφέρονται είναι τα εξής:

  • Μείωση αθλητικής απόδοσης
  • Μείωση του νευρομυϊκού συντονισμού
  • Μυϊκός πόνος μετά την προπόνηση
  • Επίδραση στην καρδιακή συχνότητα
  • Διαταραχές ύπνου
  • Μείωση του σωματικού βάρους
  • Αύξηση των τραυματισμών

 

Τα ψυχολογικά συμπτώματα που αναφέρονται από αθλητές με το σύνδρομο υπερπροπόνησης είναι τα εξής:

  • Κατάθλιψη
  • Δυσκολία συγκέντρωσης
  • Μείωση αυτοπεποίθησης
  • Έντονος φόβος ανταγωνισμού
  • Αυξημένο άγχος
  • Προβλήματα επικοινωνίας
  • Διαταραχές διατροφής

 

Αίτια για το σύνδρομο υπερπροπόνησης μπορεί να είναι η επιβαρημένη αγωνιστική περίοδος, χωρίς διαστήματα ξεκούρασης. Επίσης μπορεί να ευθύνεται η μειωμένη πρόσληψη θερμίδων, προβλήματα υγείας και επαναλαμβανόμενοι τραυματισμοί. Σε ψυχολογικό επίπεδο αίτια για το σύνδρομο υπερπροπόνησης μπορεί να είναι η ψυχολογική πίεση του αθλητή, προσωπικά προβλήματα, η μονοτονία στην προπόνηση και η έλλειψη κινήτρων.

Για την αντιμετώπιση του συνδρόμου υπερπροπόνησης σε συνδυασμό με την ανάπαυση και αυξημένη πρόσληψη τροφής πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ψυχολογική αντιμετώπιση. Εφαρμόζονται τεχνικές χαλάρωσης, τεχνικές ρύθμισης του άγχους, επαναπροσδιορισμός στόχων και ανάπτυξη αυτοπεποίθησης.

Τεχνικές χαλάρωσης

Οι τεχνικές χαλάρωσης είναι πολύ αποτελεσματικές για τον έλεγχο του στρες και του άγχους. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη ηρεμίας και συγκέντρωσης πριν αλλά και μετά από τον αγώνα. Ακόμα  οι τεχνικές αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατα τη διάρκεια του αγώνα, όπως για παράδειγμα στο ημίχρονο ή στο χρόνο μεταξύ δύο αγωνισμάτων. Επίσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη της προσοχής και αυτοσυγκέντρωσης.

· Τεχνική βιοανατροφοδότησης πραγματοποιείται με την παρατήρηση των συμπτωμάτων του άγχους . Αρχικά παρατηρούμε όλα τα σωματικά συμπτώματα που μας προκαλεί το άγχος. Σε δεύτερο στάδιο μπορούμε να εξασκηθούμε στον έλεγχο αυτών των συμπτωμάτων. Με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνουμε αποτελεσματική αντιμετώπιση του άγχους.

· Προοδευτική χαλάρωση των μυών. Με την τεχνική αυτή εξασκούμαστε στην ένταση και την χαλάρωση των μυών. Η χαλάρωση γίνεται προοδευτικά από τα άκρα προς το κορμό και το κεφάλι ή με οποιαδήποτε σειρά προτιμάει ο κάθε ένας.

· Τεχνικές αναπνοής, όταν είμαστε ήρεμοι η αναπνοή μας είναι και αυτή ήρεμη αργή και βαθιά. Αντίθετα όταν υπάρχει ένταση ψυχολογική ή σωματική η αναπνοή μας γίνεται γρήγορη και μικρή σε όγκο. Σε αυτή την παρατήρηση βασίζονται οι τεχνικές ελέγχου της αναπνοής. Σε περιπτώσεις έντασης οι βαθιές και ρυθμικές αναπνοές βοηθούν σημαντικά τη χαλάρωση. Οι τεχνικές αναπνοών που χρησιμοποιούνται ποικίλλουν. Μπορούμε να συγκεντρωθούμε στο διάφραγμα, στο θώρακα, στην διάρκεια της εισπνοής και εκπνοής κτλ.

· Αυτογενής εξάσκηση, πραγματοποιείται με τη συγκέντρωση της προσοχής σε σωματικές παρατηρήσεις, στο βάρος του σώματος, στη θερμότητα, στους σφυγμούς , στην αναπνοή και σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος. Ο αθλητής επικεντρώνεται στις παραπάνω αισθήσεις και αναλύει σταδιακά όλα τα μέρη του σώματος.

ΗΓΕΣΙΑ

Ο ηγέτης είναι αυτός που επηρεάζει  και καθοδηγεί την ομάδα για να επιτύχουν ένα κοινό στόχο, ενώ παράλληλα διατηρεί την συνοχή της. Στις κρίσιμες στιγμές ο ηγέτης είναι αποδεικνύεται ότι έχει ικανότητες διαχείρισης της κατάστασης με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Δύο χαρακτηριστικά καθιστούν μια ηγεσία επιτυχημένη: ο ηγέτης να εμπνέει εμπιστοσύνη και να έχει αυτοπεποίθηση. Η αποτελεσματικότητα ενός ηγέτη θα κριθεί απο την επιτυχημένη επικοινωνία μεταξύ των μελών της ομάδας

Ο ηγέτης στον αθλητισμό πρέπει

1. να γνωρίζει τον εαυτό του και να επιζητεί την βελτίωση

2. να γνωρίζει πολύ καλά το αντικείμενο της εργασίας του.

3. να αναλαμβάνει την ευθύνη τυχών αποτυχίας του και να μην επιρρίπτει τις ευθύνες στους άλλους.

4. να λαμβάνει τις σωστές αποφάσεις

5. να δίνει το καλό παράδειγμα

6. να καλλιεργεί την αίσθηση της υπευθυνότητας στους αθλητές του

7. να κρατάει τους αθλητές ενήμερους για όλες τις πράξεις του και τυχόν αλλαγές στις αποφάσεις

8. να είναι κατανοητός σε ό,τι ζητάει

9. να διατηρεί το ομαδικό πνεύμα

10. να γνωρίζει καλά τους αθλητές του και να νοιάζεται για αυτούς.

Ψυχολογικές επιδράσεις ντοπαρίσματος

Η χρήση αναβολικών εκτός από τις σωματικές παρενέργειες επηρεάζει και την ψυχολογική κατάσταση του αθλητή. Συγκεκριμένα, παρατηρούνται αλλαγές στην ψυχική διάθεση με κυριότερα συμπτώματα την επιθετικότητα και ευερεθιστικότητα. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να μη γίνονται αντιληπτά από τον ίδιο τον αθλητή όμως επηρεάζουν το άμεσο περιβάλλον του. Συγχρόνως κατά τις περιόδους χορήγησης αναβολικών ουσιών υπάρχει υπερδραστηριότητα ακόμα και αύξηση των σεξουαλικών ορμών.

Η χρήση διεγερτικών ουσιών προκαλεί αυξημένη δραστηριότητα, εξωστρέφεια και αυξάνει την αυτοπεποίθηση . Προκαλεί επίσης αφύπνιση και διέγερση των ψυχικών λειτουργιών και περιορίζει το αίσθημα της κόπωσης (σωματική και πνευματική). Η χρήση αλκοόλ μειώνει την ευαισθησία στον πόνο, τονώνει την αυτοπεποίθηση και καταστέλλει τους ψυχολογικούς φραγμούς που σχετίζονται με την απόδοση.

Κατά την διακοπή της χρήσης ουσιών έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζονται συμπτώματα κατάθλιψης. Η κατάθλιψη μετά από τη διακοπή των στεροειδών αναβολικών έχει συσχετισθεί με αυτοκτονικές τάσεις, ενώ επίσης εμφανίζονται συμπτώματα όπως αϋπνία, απώλεια ενεργητικότητας ή όρεξης, απώλεια βάρους, κεφαλαλγία και επιθυμία για λήψη αναβολικών.

Λόγω των συμπτωμάτων που προκαλούνται μετά την διακοπή των αναβολικών, οι χρήστες αναβολικών μπορεί να εμφανίσουν στερητικά συμπτώματα. Το ψυχολογικό «ανέβασμα» που αισθάνονται κατά τις περιόδους χρήσης και η «πτώση» κατά την διακοπή τους αποτελεί παράγοντα για την ψυχολογική εξάρτηση από τα αναβολικά. Συγχρόνως η μείωση της ενεργητικότητας και η μείωση της αθλητικής απόδοσης όπως και του μυϊκού όγκου αποτελούν παράγοντες για την επιθυμία επανάληψης της χρήσης ουσιών ντοπαρίσματος.

Σχέση γονέων προπονητών

Η στήριξη των αθλητών από τους γονείς είναι αν μη τι άλλο καθοριστική. Πολλοί προπονητές ζητούν από τα παιδιά να μη συζητούν καθόλου περί προπόνησης και περί αγώνων στο σπίτι τους καθώς παρουσιάζουν τους γονείς αδαείς. Αυτό όμως είναι αδύνατο. Όσο και εμπιστεύεται ο γονέας τον προπονητή δεν μπορεί να απέχει εντελώς από την αγωνιστική εξέλιξη του παιδιού του.

Οι γονείς των αθλητών παρακινούν τα παιδιά τους στον αθλητισμό και δημιουργούν προσδοκίες επιτυχίας. Σύμφωνα με έρευνες οι πεποιθήσεις των γονέων επηρεάζουν σημαντικά την αυτοεκτίμηση του παιδιού αλλά και την εξέλιξή του. Ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η ενθάρρυνση από τους γονείς μπορεί να αυξήσει την παρακίνηση του παιδιού για τη συμμετοχή στον αθλητισμό αλλά μπορεί να έχει και τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα δηλαδή η ενθάρρυνση αυτή να αποκτήσει την μορφή πίεσης.

Από τα πρώτα βήματα των παιδιών οι γονείς θα πρέπει να συνεργάζονται με τους προπονητές έτσι ώστε να γίνεται ενημέρωση για το άθλημα και τις απαιτήσεις του. Ένας σωστά ενημερωμένος γονιός μπορεί να βοηθήσει την αθλητική εξέλιξη του παιδίου. Συγχρόνως σε συνεργασία γονιού- προπονητή θα πρέπει να ορίζονται οι ηθικές και οι ανήθικες συμπεριφορές στα πλαίσια της ομάδας. Επίσης η αποδοχή και επιβράβευση των ηθικών συμπεριφορών θα πρέπει να κινείται στην ίδια κατεύθυνση από γονείς και προπονητές.

Η ίδια τακτική πρέπει να εφαρμοστεί και στον προσδιορισμό των στόχων. Τα παιδί που κατευθύνεται διαφορετικά από τον προπονητή και διαφορετικά από την οικογένεια του σίγουρα θα έχει αμφιβολίες για το ποιος θα είναι ο τελικός του στόχος και για το πώς θα κινηθεί για να τον επιτύχει. Πρέπει να καθορίζονται στόχοι περιγραφικοί και όχι στόχοι αποτελέσματος. Έτσι το παιδί θα ξέρει ακριβώς τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει για την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος και δεν θα του ζητιέται γενικά να βγει πρώτο, πράγμα που μπορεί να είναι ιδιαίτερα στρεσογόνο. Και εδώ λοιπόν είναι πολύ σημαντική η συνεργασία γονέα με προπονητή.

Γονείς στους αγώνες

Ο ρόλος του γονέα στην ψυχολογική προετοιμασία των αθλητών είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Οι μικροί και άπειροι αθλητές θα βοηθηθούν πολύ από τους γονείς τους εάν αυτοί είναι ικανοί να τους δώσουν τις πρώτες κατευθύνσεις στις ψυχολογικές δεξιότητες.

· Δημιουργήστε ένα ενθαρρυντικό περιβάλλον πριν και κατά τη διάρκεια των αγωνιστικών περιόδων

· Εστιάστε την προσοχή του παιδιού σας στο πως το παιδί θα αγωνιστεί και ποτέ μην δίνετε βαρύτητα στην θέση που θα κερδίσει ή στον αντίπαλο

· Αποδοχή ενός χαμηλού αποτελέσματος. Για να αποφύγουμε το στρες έχουμε συζητήσει με το παιδί το ότι η αποτυχία είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι του αθλητισμού και είναι αποδεκτή.

· Συζητήστε με το παιδί τον επερχόμενο αγώνα και τα σημεία που του προκαλούν άγχος.

· Επιτρέψτε στο παιδί να λάβει το ίδιο τις αθλητικές αποφάσεις

· Επιβραβεύστε όλες τις αγωνιστικές προσπάθειες είτε θετικές είτε αρνητικές και συζητήστε τι αποκόμισε το παιδί από την κάθε μία. Μαθαίνουμε από τα λάθη μας.

· Τονίστε την διασκέδαση της αθλητικής συμμετοχής και τον αθλητισμό ως διαδικασία δια βίου μάθησης

Γονέας αθλητή

Ο γονέας του αθλητή είναι αυτός ο οποίος αναλαμβάνει όλο το δύσκολο κομμάτι στο χτίσιμο του αθλητή. Οι γονείς είναι αυτοί που πηγαίνουν το παιδί τους στην προπόνηση, που του αγοράζουν τον εξοπλισμό, που προγραμματίζουν τα μαθήματα και το κυριότερο παίζουν το ρόλο του ψυχολογικού υποστηρικτή.

Προσοχή

· Στην ταύτιση του παιδιού με το γονέα με συνέπειες τις αυξημένες απαιτήσεις από το παιδί που πολλές φορές δεν ανταποκρίνονται στο χαρακτήρα του

· Στην αδιαφορία λόγω αυξημένων επαγγελματικών υποχρεώσεων

· Στην ελλιπή οργάνωση του προγράμματος με το βάρος μόνο στα μαθήματα

· Στην παρέμβαση του έργου του προπονητή- πρέπει να υπάρχει συνεργατική σχέση

Στόχοι γονέα

· Απόκτηση ειδικών γνώσεων του αθλήματος

· Απόκτηση ιατρικών, διατροφικών γνώσεων

· Ψυχολογική στήριξη του παιδιού

· Συνεργασία με προπονητή –αθλητικό ψυχολόγο

παθολογική ενασχόληση με τους μύες

Η παθολογική ενασχόληση με τους μύες η οποία ονομάζεται αλλιώς μυϊκή δυσμορφία (muscular dysmorphia) είναι συμπεριφορά που εμφανίζεται όλο και περισσότερο από τους άντρες στις δυτικές κοινωνίες. Στα άτομα αυτά η συμπεριφορά τους θεωρείται παθολογική η ανάπτυξη της εικόνας του σώματος και ειδικότερα η ανάπτυξη των μυών επηρεάζει την καθημερινή τους λειτουργικότητα. Αίτια για το φαινόμενο αυτό δεν είναι άλλη από τα πρότυπα που βομβαρδίζουν τον σύγχρονο άντρα τα οποία σχετίζουν την επιτυχία με την εικόνα του σώματος και την εξωτερική εμφάνιση.

Κάποιος με συμπτώματα μυϊκής δυσμορφίας αφιερώνεται με τις ώρες στο γυμναστήριο και δίνει ιδιαίτερη σημασία στη διατροφή η οποία είναι ιδιαίτερα απαιτητική. Πολλές φορές στην προσπάθεια για καλύτερα και ταχύτερα αποτελέσματα οδηγείται στην υπερβολική χρήση συμπληρωμάτων αλλά και αναβολικών ουσιών. Οι ουσίες αυτές τις περισσότερες φορές αυτοχορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή και σε υπερβολικές ποσότητες οι οποίες είναι βλαβερές για την υγεία.

Σε ψυχολογικό επίπεδο τα άτομα αυτά κρίνουν υπερβολικά τον εαυτό τους και θέτουν πολύ υψηλούς στόχους για την εμφάνισή τους. Συνήθως εμφανίζουν σύγχυση, ντροπή αμηχανία και αδυναμία στις κοινωνικές δραστηριότητες. Οι ώρες που αφιερώνουν στο γυμναστήριο είναι εις βάρος της κοινωνικής και προσωπικής τους ζωής, ενώ μπορεί να επηρεάζουν και την επαγγελματική τους εξέλιξη.

Διαταραχές διατροφής αθλητών

 

Κάποια αθλήματα που απαιτούν τον έλεγχο του σωματικού βάρους αυξάνουν τον κίνδυνο για την εμφάνιση διαταραχών διατροφής όπως είναι η νευρική ανορεξία και η βουλιμία. Οι αθλητές και οι αθλήτριες που συμμετέχουν σε αγωνίσματα όπως είναι η ενόργανη γυμναστική, η πάλη, η άρση βαρών, η ρυθμική, η συγχρονισμένη κολύμβηση, τα αθλήματα αντοχής κλπ δέχονται συνεχώς πιέσεις για την μείωση του σωματικού τους βάρους γεγονός που τους οδηγεί σε προβληματικές συμπεριφορές ακόμα και μετά την διακοπή του αθλήματος.

Προβληματική συμπεριφορά μπορεί να είναι η υπερβολική ενασχόληση με τη διατροφή και την εικόνα του σώματος σε σημείο που επηρεάζει την καθημερινή ζωή του αθλητή. Όπως για παράδειγμα να μην βγει έξω με φίλους ή να μιλάει συνεχώς για τις συνήθειες διατροφής του και των άλλων. Σε πιο προχωρημένο στάδιο μπορεί να έχουμε την πρόκληση εμετού ή ακόμα και την χρήση διαφόρων ουσιών για καλύτερα και γρηγορότερα αποτελέσματα. Οι ουσίες αυτές μπορεί να είναι διουρητικά,λιποδιαλυτές, ακόμη και στεροειδή αναβολικά.

Τα άτομα με διαταραχές διατροφής, τείνουν να κρίνουν υπερβολικά τον εαυτό τους, θέτουν πολύ υψηλούς στόχους για το σωματικό τους βάρος. Πολλές φορές οι αθλητές συσχετίζουν τοσωματικό τους βάρος με την αθλητική τους απόδοση και επιτυχία. Συγχρόνως μπορεί να έχουμε την εμφάνιση σύγχυσης, ντροπής, αμηχανίας και αδυναμίας στις καθημερινές κοινωνικές δραστηριότητες. Ως συνέπεια αυτών μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές άγχους και ψυχαναγκαστικές-καταναγκαστικές συμπεριφορές.

Για να αποφευχθούν λοιπόν τέτοιου είδους συμπεριφορές πρέπει να υπάρχει σωστή στάση αρχικά από τους προπονητές τους και τους γονείς ως προς τα θέματα διατροφής και σωματικού βάρους και να προωθείται ο υγιεινός τρόπος διατροφής. Πρέπει να δίνεται έμφαση στην απόδοση του αθλητή και όχι στο σωματικός βάρος. Επίσης οι παρατηρήσεις ως προς το σωματικό βάρος να γίνονται με προσοχή και ποτέ να μην εφαρμόζονται υπερβολικές πιέσεις. Τέλος σε περιπτώσεις που έχουμε την εμφάνιση συμπτωμάτων διαταραχών διατροφής να απευθυνόμαστε σε κάποιο ειδικό για την αντιμετώπισή τους.

Στόχοι

Όταν θέτουμε ένα στόχο ξέρουμε τι επιδιώκουμε να πετύχουμε. Οι θεωρίες των στόχων μας βοηθούν να ορίσουμε σωστά τους στόχους μας. Στον αθλητισμό οι στόχοι μας βοηθούν

· να συγκεντρωθούμε περισσότερο

· να προσδιορίσουμε τι ακριβώς θέλουμε να πετύχουμε

· να οργανώσουμε την προπόνηση μας

· να τονώσουμε την αυτοπεποίθηση μας

· να μειώσουμε το άγχος

· να αυξήσουμε τα κίνητρα για περισσότερη δουλειά

πως πετυχαίνουμε τα παραπάνω;

· Προσδιορίζουμε σωστά τους στόχους μας Οι στόχοι πρέπει να αναφέρονται στην απόδοση και όχι στο αποτέλεσμα. Όταν λέμε απόδοση εννοούμε την τεχνική, την φυσική κατάσταση τη δύναμη την αντοχή και τον προσδιορισμό όποιας άλλης δεξιότητας χρησιμοποιείται σε κάθε άθλημα. Ο στόχος αποτελέσματος είναι ο στόχος που προσδιορίζει για παράδειγμα τη θέση που θα πάρουμε σε ένα αγώνα. Άρα ο αθλητής ως στόχο πρέπει να ορίζει τα βήματα για το πώς θα πετύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα και όχι το αποτέλεσμα αυτό κάθε αυτό.

· Ορίζουμε στόχους μακροπρόθεσμους και βραχυπρόθεσμους. Για να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα θα πρέπει να ορίσουμε τους στόχους μας βήμα-βήμα. Έτσι ξέρουμε τι θα κάνουμε σε κάθε προπόνηση κάθε εβδομάδα κάθε μήνα κτλ. Για να φτάσουμε στο μακροπρόθεσμο στόχο μας. Με αυτό τον τρόπο ξέρουμε κάθε στιγμή τι δουλεύουμε στην προπόνηση και έτσι συγκεντρωνόμαστε περισσότερο και συνθέτουμε αποτελεσματικότερα το τελικό αποτέλεσμα.

· Παρακολουθούμε την επίτευξη των στόχων μας και τους αναπροσδιορίζουμε εάν το κρίνουμε απαραίτητο. Το να θέτουμε απλά στόχους χωρίς να παρακολουθούμε την εξέλιξή μας είναι η μισή δουλειά. Με την παρακολούθηση της επίτευξης των στόχων αυξάνουμε την αυτοπεποίθηση μας.

· Θέτουμε στόχους οι οποίοι είναι δύσκολοι αλλά εφικτοί. Έτσι η πραγματοποίηση τους μας κινεί το ενδιαφέρον και παράλληλα ξέρουμε ότι μπορούμε να τους πετύχουμε.

· Οι στόχοι μας πρέπει να είναι μετρήσιμοι και όχι γενικοί. Δηλαδή πρέπει να ορίζουμε συγκεκριμένους χρόνους, επαναλήψεις, μέτρα, ποσοστά κτλ. Ανάλογα με το άθλημα. Έτσι μπορούμε να παρακολουθούμε καλύτερα την επίτευξή τους και συγχρόνως ξέρουμε ακριβώς τι μας ζητάνε. \

· Στα ομαδικά αθλήματα θέτουμε συγχρόνως ατομικούς στόχους με τους ομαδικούς. Έτσι ο κάθε παίκτης ορίζει τους δικούς του στόχους ανάλογα με τη θέση που παίζει. Οι επιμέρους ατομικοί στόχοι συνθέτουν τους ομαδικούς.

· Δεσμευόμαστε τους στόχους μας. Η καταγραφή των στόχων και η ανάρτησή τους σε κάποιο εμφανές σημείο είναι ένας καλός τρόπος για να δεσμευτούν οι αθλητές στην επίτευξη των στόχων τους.

Ψυχολογικές Τεχνικές στον Αθλητισμό

Για την βελτίωση των επιδόσεων στον αθλητισμό, παράλληλα με την προπόνηση μπορεί να πραγματοποιείται η ψυχολογική προετοιμασία του αθλητή. Τα μέσα και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στα πλαίσια προγραμμάτων ψυχολογικής προετοιμασίας στον αθλητισμό είναι κυρίως γνωστικό-συμπεριφορικής κατεύθυνσης. Ο αθλητικός ψυχολόγος εκτός από την αντιμετώπιση προβλημάτων, βοηθάει και κατευθύνει τον αθλητή να προετοιμαστεί κατάλληλα με στόχο την καλύτερη αθλητική επίδοση.

Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στην εφαρμογή της αθλητικής ψυχολογίας είναι συγκεκριμένες και έχουν αναπτυχθεί μετά από συστηματική μελέτη και παρατήρηση μεγάλων αθλητών. Συγχρόνως γίνεται η εφαρμογή ψυχολογικών τεχνικών σε συνδυασμό με τα χαρακτηριστικά και τις απαιτήσεις του κάθε αθλήματος. Οι βασικότερες ψυχολογικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται στον αθλητισμό είναι οι εξής:

Νοερή εξάσκηση                                                             

Κατά τη νοερή εξάσκηση πραγματοποιούνται με τη φαντασία του αθλητή οι φυσικές δεξιότητες χωρίς όμως να υπάρχει κίνηση στην πραγματικότητα. Σύμφωνα με έρευνες με τη μέθοδο αυτή πραγματοποιούνται νευρογνωστικοί μηχανισμοί οι οποίοι προετοιμάζουν και συστηματοποιούν μια κίνηση. Η νοερή εξάσκηση είναι πολύ αποτελεσματική στην μεγιστοποίηση της απόδοσης των αθλητών καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκμάθηση μιας κινητικής δραστηριότητας, για την διαχείριση του άγχους, την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης και την βελτίωση προσοχής και αυτοσυγκέντρωσης.

Τεχνικές χαλάρωσης

Οι τεχνικές χαλάρωσης χρησιμοποιούνται για την επίτευξη ηρεμίας, συγκέντρωσης και για τον έλεγχο του άγχους. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν πριν, μετά αλλά και κατά τη διάρκεια ενός αγώνα. Συνήθως οι τεχνικές χαλάρωσης γίνονται με τη ρύθμιση της αναπνοής, ενώ υπάρχουν και άλλες τεχνικές όπως η προοδευτική χαλάρωση των μυών και η τεχνική βιοανατροφοδότησης.

Ανάπτυξη  της αυτοπεποίθησης

Ο αθλητής που πιστεύει στον εαυτό του σίγουρα θα πετύχει περισσότερα από αυτόν που έχει αμφιβολίες. Η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης είναι πολύ σημαντική στον αθλητισμό. Υπάρχουν σημεία κλειδιά τα οποία πρέπει πάντα να εφαρμόζονται από τους προπονητές, τους γονείς άλλα και τους ίδιους τους αθλητές τα οποία τονώνουν και διατηρούν την αυτοπεποίθηση.

Καθορισμός  στόχων

Ο σωστός καθορισμός των στόχων βοηθάει τον αθλητή να προσδιορίσει ακριβώς τι θέλει να επιτύχει και να εστιαστεί στα βήματα που θα κάνει για την επίτευξή τους. Οι στόχοι στον αθλητισμό βοηθάνε τον αθλητή να συγκεντρωθεί στην προσπάθεια, τονώνουν την αυτοπεποίθηση μειώνουν το άγχος και αυξάνουν τα κίνητρα για περισσότερη δουλειά.

Αυτοδιάλογος

Με τον αυτοδιάλογο μπορούν να κατευθυνθούν οι σκέψεις των αθλητών, οι οποίες επηρεάζουν  την απόδοση θετικά ή αρνητικά, ανάλογα με το περιεχόμενό τους. Ο αθλητής με την εξάσκηση αυτοδιαλόγου μαθαίνει πως να κατευθύνει τις σκέψεις του ώστε να έχει τα επιθυμητά αποτέλεσμα. Ο  αυτοδιάλογος χρησιμοποιείται επίσης για παρακίνηση, για τη δημιουργία κατάλληλης ψυχικής διάθεσης, την εστίαση της προσοχής αλλά και την εκμάθηση και σωστή εκτέλεση της τεχνικής.

Τεχνικές: Νοερή Εξάσκηση

H νοερή εξάσκηση είναι η φανταστική επανάληψη μιας φυσικής δεξιότητας, χωρίς όμως την εκτέλεση των φυσικών κινήσεων. Πολλοί ερευνητές αναφέρουν ότι η νοερή εξάσκηση χρησιμοποιεί νευρογνωστικούς μηχανισμούς κατά την προετοιμασία και εκτέλεσης κίνησης. Οι επιδράσεις της νοερής εξάσκησης στον αθλητισμό ως προς την μεγιστοποίηση της επίδοσης, έχουν μελετηθεί εκτενώς στην ψυχολογία.

Υπάρχουν 2 είδη νοερής εξάσκησης. Η εξωτερική, στην οποία ο αθλητής φαντάζεται ότι παρακολουθεί εξωτερικά την εκτέλεση των κινήσεων και η εσωτερική στην οποία ο αθλητής φαντάζεται ότι πραγματοποιεί τις κινήσεις. Έχει βρεθεί ότι ανάλογα με τον τύπο της νοερής εξάσκησης διαφέρει η ενεργοποίηση του εγκεφάλου. Επειδή η νοερή απεικόνιση χρησιμοποιεί τους ίδιους νευρικούς μηχανισμούς με τις πραγματικές κινήσεις, φαίνεται λογικό ότι οι κεντρικές αλλαγές που παράγονται κατά την νοερή απεικόνιση επιδρούν στην κινητική δραστηριότητα.

Η χρήση νοερής εξάσκησης είναι αποτελεσματική στην μεγιστοποίηση της απόδοσης των αθλητών. Η νοερή εξάσκηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκμάθηση, την εξάσκηση και τελειοποίηση μιας κινητικής ικανότητας. Επίσης η νοερή εξάσκηση είναι αποτελεσματική, στο χτίσιμο της αυτοπεποίθησης, στη βελτίωση της αυτοσυγκέντρωσης, στην παρακίνηση των αθλητών και στον έλεγχο του στρες. Έχει βρεθεί ότι οι ελίτ αθλητές χρησιμοποιούν πολύ περισσότερο τεχνικές νοερής εξάσκησης από τους αθλητές χαμηλότερου επιπέδου. Η νοερή εξάσκηση που χρησιμοποιούν οι ελίτ αθλητές έχει βρεθεί ότι είναι πολύ πιο ζωντανή από τη νοερή εξάσκηση που χρησιμοποιείται από τους απλούς αθλητές.

Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι η νοερή εξάσκηση μπορεί να επιφέρει φυσιολογικές αλλαγές που βελτιώνονται με την κινητική προπόνηση, όπως η μυϊκή δύναμη και η ταχύτητα. Σε γενικές γραμμές η νοερή εξάσκηση είναι πιο αποτελεσματική από την πλήρη ακινησία, βέβαια δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο η φυσική εξάσκηση. Βασιζόμενοι στις φυσιολογικές επιδράσεις της νοερής εξάσκησης πολλοί ερευνητές προτείνουν την εφαρμογή στην αποκατάσταση τραυματισμών και σε νευρολογικές παθήσεις. Προτείνεται η νοερή εξάσκηση να χρησιμοποιείται παράλληλα με την φυσική εξάσκηση του αθλήματος.