Tag Archives: covid-19

Συνέπειες της αποχής από τον αθλητισμό

Έχουμε κλείσει πάνω από ένα έτος-εκτός από μικρά χρονικά διαστήματα- που οι περισσότεροι αθλητές αναπτυξιακών κατηγοριών και ακαδημιών, δεν έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις προπονήσεις των αθλημάτων τους. Δυστυχώς παρατηρείται στα παιδιά όλων των ηλικιών, ψυχική ένταση και χαμηλή διάθεση, λόγω της έλλειψης διασκέδασης και κοινωνικής συναναστροφής. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις έχουμε την εμφάνιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, λόγω της συναισθηματικής φόρτισης και της έλλειψης σωματικής εκτόνωσης. 


Συγχρόνως με την σημαντική ψυχική επιβάρυνση λόγω της απαγόρευσης συμμετοχής στα αθλήματα, παιδιά που βρίσκονται στην ηλικία που «χτίζουν» σωματικές και ψυχικές δεξιότητες πιθανά να έχουν στο μέλλον αναντικατάστατα κενά. Δεν μπορούμε να αμφισβητούμε ότι ο αθλητισμός αποτελεί ιδανικό μέσο εξέλιξης ενός παιδιού, καθώς δεν καλλιεργείται μόνο η σωματική ανάπτυξη, αλλά η ψυχική ανάπτυξη και η κοινωνικοποίηση του. Παράλληλα με την σωματική ανάπτυξη και φυσική κατάσταση σημαντικά οφέλη για την ανάπτυξη των παιδιών, μέσα από τον αθλητισμό είναι τα παρακάτω:

  • Η διασκέδαση – ευνοεί τα επίπεδα της ευτυχία των παιδιών, σίγουρα ένα άτομο που διασκεδάζει καθημερινά ή πολλές φορές μέσα στην εβδομάδα παρατηρείται ότι είναι πιο ευτυχισμένο. 
  • Η ανάπτυξη κοινωνικών δεσμών – οι δεσμοί φιλίας που αναπτύσσονται μέσα από τον αθλητισμό είναι πολύ ισχυροί διότι συνοδεύονται απο την κοινή προσπάθεια και την εσωτερική επιβράβευση της διασκέδασης και της βελτίωσης.
  • Η ανάπτυξη κοινωνικών ικανοτήτων – όπως η προσαρμογή για την τήρηση των κανονισμών της ομάδας – κατανόηση των ρόλων και του σεβασμού στους συναθλητές τους προπονητές, είναι απο τα πρώτα στοιχεία τα οποία μαθαίνουν τα παιδιά μέσα από την ένταξή τους στο οργανωμένο σύστημα των προπονήσεων των ακαδημιών. Σημαντική είναι φυσικά και η  ικανοποίηση της αίσθησης του «ανήκειν».
  • Η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης – με την καλλιέργεια των ατομικών αλλά και των ομαδικών ικανοτήτων.
  • Η ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης, μέσα από τη διαχείριση των συναισθημάτων που προκύπτουν μέσα απο την προσπάθεια, την ανάπτυξη και τον ανταγωνισμό. 
  • Είναι βέβαιο ότι το επίπεδο φυσικής κατάστασης σχετίζεται με την πνευματική απόδοση καθώς έχουμε καλύτερη λειτουργία και οξυγόνωση του εγκεφάλου, επίσης η σωματική εκτόνωση ευνοεί την αυτοσυγκέντρωση. 
  • Διατήρηση ιδανικού βάρους – η πρόσληψη βάρους σχετίζεται με χαμηλή εκτίμηση της εικόνας του σώματος που συνεπάγεται με χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση.   
  • Η άσκηση σχετίζεται με καλύτερες συμπεριφορές υγείας όπως η καλή διατροφή, η αποφυγή καπνίσματος και χρήσης ουσιών.  

Είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη τον ψυχολογικό όρο της «αδράνειας», όσο περνάει ο καιρός που τα παιδιά μένουν μακριά από την αθλητική δράση, τόσο πιο δύσκολα θα επιστρέψουν. Είναι πολύ εύκολο να είμαστε μπροστά σε μία οθόνη και να πατάμε κουμπιά καθώς επιλέγουμε με τι θα ασχοληθούμε. Είναι εύκολο να δημιουργούμε το εικονικό ιδανικό προφίλ και να προβάλουμε για τον εαυτό μας μόνο όσες πληροφορίες το συνθέτουν. Είναι δύσκολο αν έχουμε πάρει βάρος να γυρίσουμε στον παλιό μας αθλητικό-εαυτό και να ανακτήσουμε την αυτοπεποίθησή μας. Πώς μπορεί να επιστρέψουμε στην κανονικότητα έχοντας μεγάλη ένταση, συναισθηματική ανισορροπία και μεγάλα κενά στην κοινωνικοποίησή;


Στις δύσκολες περιόδους σημασία έχει να προσπαθούμε για την ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας ώστε να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση και όχι να αφήσουμε να μας καταβάλει. Προβλέπεται ευελιξία και προσαρμογή. Στην προκειμένη περίπτωση, οι καιρικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη ακαδημιών σε ανοιχτούς χώρους, φυσικά λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένα υγειονομικά πρωτόκολλα. Δεν αγνοούμε τον κίνδυνο, προσαρμοζόμαστε για να συνεχίσουμε. Η συνέχιση της αποχής από τον οργανωμένο αθλητισμό για τα μικρά παιδιά, μεγεθύνει τα κενά στη σωματική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη.

Μη ξεχνάμε οι δεξιότητες που χτίζονται μέσα από τον αθλητισμό είναι δεξιότητες ζωής, οι οποίες μας συνοδεύουν σε όλη μας τη ζωή.

Μικροί Αθλητές Εναντίον του Κορώνα (δωρεάν ηλεκτρονικό βιβλίο για παιδιά)

Το βιβλίο έχει πρωταγωνιστές τους μικρούς αθλητές, οι οποίοι δεν έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις προπονήσεις τους λόγω του κορονοϊού και δεν έχουν όρεξη να κάνουν τίποτα. Όμως ο εχθρός «Κορώνας» που έχει απλωθεί σε όλο τον κόσμο, προσπαθεί να καταστρέψει όχι μόνο την υγεία τους, αλλά και την ψυχολογία τους και να τους κάνει να ξεχάσουν φίλους, σχολείο και αθλητισμό και να εξαρτηθούν από τις οθόνες. Το βιβλίο περιέχει κατευθύνσεις για τον έλεγχο των συναισθημάτων όπως και ιδέες για κινητικά παιχνίδια εντός του σπιτιού.  Μαθαίνουμε να κατασκευάζουμε τα κουτιά έκτακτης λύσης, για την αντιμετώπιση των αρνητικών συναισθημάτων και προσπαθούμε να φτιάξουμε το κέφι μας. Έτσι ο Κορώνας δεν θα καταφέρει να επηρεάσει αρνητικά την ψυχολογία των μικρών αθλητών και όταν με το καλό έρθει η ώρα θα επιστρέψουν ψυχικά ανθεκτικοί στην καθημερινότητά, όπως φυσικά και στον αθλητισμό. 

Μπορείτε να το κατεβάσετε δωρεάν εδώ

Πως θα επιστρέψουν οι αθλητές «ψυχικά ανθεκτικοί»

Το διάστημα των 2 μηνών πέρασε με έντονη ψυχολογική πίεση, για όλους, χωρίς φυσικά να μείνουν ανεπηρέαστοι οι αθλητές. Βιώσαμε έντονες καταστάσεις και στους περισσότερους παρατηρήθηκαν συναισθηματικές διαταραχές, συμπτώματα μετατραυματικού στρες και πιθανά κάποιες ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές.  Αποτέλεσμα της απομόνωσης και της ακύρωσης των αθλητικών γεγονότων, αλλά και της δυσκολίας της επαναφοράς σε μια «κανονικότητα» που δεν θα είναι κανονική, είναι έντονες καταστροφικές σκέψεις οι οποίες προκαλούν αρνητικά συναισθήματα

Τί θα γίνει …

•Αν μολυνθώ από τον ιό

•Αν χάσω τις αμοιβές μου

•Αν δεν είμαι προπονημένος

•Αν δεν πάει καλά το επόμενο βήμα

•Αν η προπόνηση είναι ελλιπής 

Η αυτοεκτίμηση των αθλητών, περισσότερο από τους άλλους, είναι συνδεδεμένη με την ταυτότητά τους ως αθλητές. Η αυτοεκτίμησή, ουσιαστικά είναι η άποψή μας για την αξία μας ως άτομα. Επηρεάζεται απο τις φιλοδοξίες μας, την επιτευξη των στόχων μας και την αξιολόγηση του εαυτού μας.  Αυτή την περίοδο της διακοπής βιώσαμε έντονα την απώλεια και ένα παραπάνω για τους αθλητές η απώλεια της αθλητικής ταυτότητας. Όταν η αυτοεκτίμηση βυθιστεί σε χαμηλά επίπεδα, η κατάθλιψη και το άγχος μπορούν να παράγουν σε μεγάλο βαθμό αρνητικές σκέψεις και πράξεις (Harter, 1993). 

Επίσης, η επιρροή του στρες, της ανησυχίας πιθανά να προκαλέσει στους αθλητές ψυχική εξουθένωση, η οποία γίνεται ακόμα εντονότερη με την έλλειψη των στόχων, την αρνητική διάθεση και την απογοήτευση. Η ψυχική εξουθένωση πρέπει να ληφθεί πολύ σοβαρα υπόψη  κατά την επαναφορά των αθλητών στους αγωνιστικούς χώρους και τις προπονήσεις, διότι επιφέρει μειωμένη σωματική ενέργεια, αδυναμία συγκέντρωσης και ελλοχεύουν οι κίνδυνοι για τραυματισμούς. 

Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν μας βοηθάει μόνο να αντιμετωπίσουμε τις δύσκολες συνθήκες, αλλά μας δίνει τη δυνατότητα να αναπτυχθούμε και να βελτιώσουμε γενικότερα την πορεία της ζωής μας. Ουσιαστικά με την ανάπτυξη ψυχικής ανθεκτικότητας, αντιμετωπίζουμε τις αντιξοότητες χωρίς να υποστούμε ψυχολογική εξουθένωση. Για να επιστρέψουν οι αθλητές στην αγωνιστική δράση, είναι αναγκαίο να έχουν προηγηθεί διεργασίες προσαρμογής, για να αντιμετωπιστούν οι στρεσογόνες καταστάσεις, οι καταστάσεις απειλών και  σημαντικών πηγών άγχους. Τα παρακάτω βήματα μπορούν να βοηθήσουν την ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας:

•Κατανόηση του εαυτού

•Στρατηγική διαχείριση

•Έλεγχος συναισθημάτων

•Επισημαίνουμε τις δυνάμεις μας

•Εστιάζουμε την προσοχή μας σε θέματα που μπορούμε να ελέγξουμε

•Χρησιμοποιούμε θετική σκέψη, αισιοδοξία, τεχνικές χαλάρωσης

•Βρίσκουμε ευκαιρίες να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας

•Δημιουργούμε σχέσεις

•Προσέχουμε το σώμα μας

•Βοηθάμε άλλους

•Θέτουμε στόχους

•Μαθαίνουμε από τα λάθη

•Ζητάμε βοήθεια αν χρειαστεί 

Ψυχολογία των αθλητών & Covid-19

Για τους αθλητές, επαγγελματίες και μη, υπάρχουν τεράστιες αλλαγές στην καθημερινότητα τους, απο την στιγμή που έκλεισαν οι αθλητικές εγκαταστάσεις και περιορίστηκαν οι προπονήσεις. Ενώ ήταν μαθημένοι σε καθημερινές ακόμα και διπλές προπονήσεις, έχουν χάσει την επαφή τους με τους χώρους άθλησης, τους προπονητές και τους συναθλητές. Παράλληλα, όπως όλος ο κόσμος βιώνουν έντονα συναισθήματα, φόβου, στρες και θυμού, ενώ μπαίνουν και σε διαδικασίες διαπραγμάτευσης με τον εαυτό τους και αναπτύσσουν «σενάρια» σκέψεων, που αφορούν τους αγωνιστικούς τους στόχους, το επίπεδο που είχαν κατακτήσει πριν την καραντίνα και δημιουργούν αμφιβολίες για την επαναφορά στην αγωνιστική δράση. Εντονότερα στους μικρούς ηλικιακά αθλητές, η μείωση της σωματικής άσκησης έχει επιπτώσεις στην ψυχολογία, διότι δεν υπάρχει σωματική εκτόνωση και υπάρχουν αλλαγές στο βιορυθμό και τη διατροφή, οι οποίες εκφράζονται με αυξημένη ευερεθιστότητα. 

Τα συμπτώματα του εγκλεισμού παρομοιάζονται με αυτά των σταδίων πένθους και του μετατραυματικού στρες. Πολύ πρόσφατες έρευνες, σε επαγγελματίες αθλητές στο εξωτερικό, δείχνουν ότι πάνω από το 15% των αθλητών/τριων εμφανίζουν συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Βέβαια ο κάθε αθλητής εκφράζει διαφορετικά το στρες που έχει υποστεί και πρέπει να βρει διεξόδους για να το διαχειριστεί. Η έλλειψη των κινήτρων και ατομικών στόχων οδηγεί τους αθλητές σε απογοήτευση, πιθανά με συμπτώματα κατάθλιψης. Γενικότερα όμως οι αθλητές έχουν «ψυχική ανθεκτικότητα» καθώς έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν αντίξοες καταστάσεις και πίεσεις μέσα απο την αγωνιστική δράση. Το να δουλέψουν με τον εαυτό τους την περίοδο αυτή θα τους δώσει ακόμα περισσότερα εφόδια αποτελεσματικής διαχείρισης της ψυχολογίας τους. 

Για να αντισταθμιστούν οι συνέπειες της καραντίνας στους αθλητές, είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουν πλήρως, να αποδεχτούν τα συναισθήματα τους και παράλληλα να περιορίσουν τις σκέψεις μας που τα τονώνουν. Ο εγκλεισμός αφορά όλους τους αθλητές σε όλο τον κόσμο οπότε μια ορθολογική προσέγγιση περιορίζει τις έντονες σκέψεις απογοήτευσης. Πρωτίστως είναι σημαντικό να νοιώθουμε ασφάλεια και να τηρούμε τα προτεινόμενα μέτρα. Η εφαρμογή καθημερινής ρουτίνας που δίνει προτεραιότητα στην άσκηση είναι επίσης σημαντική για έναν αθλητή, όπως και η διατήρηση σωστής διατροφής και ωραρίων ύπνου. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζουμε πιο ομαλή επιστροφή στον αγωνιστικό χώρο όταν επιστρέψουμε τις προπονήσεις, διότι δεν θα έχει μειωθεί η φυσική κατάσταση.

Υπάρχουν αρκετές ψυχολογικές τεχνικές, οι οποίες προτείνονται για την διατήρηση της ευεξίας μας, αλλά και τις επαφής μας με το άθλημα. Η τεχνολογία μας βοηθάει να κρατάμε επικοινωνία με τα πρόσωπα του αθλητικού μας περιβάλλοντος, κάτι που πρέπει να επιδιώκεται, συμπεριλαμβάνοντας και προπονητικούς στόχους. Οι εναλλακτικές δυνατότητες μάθησης και βελτίωσης δίνουν εσωτερικά κίνητρα τα οποία εξισορροπούν την ψυχολογία των αθλητών. 
Οι  βασικές τεχνικές αθλητικής ψυχολογίας που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι 

  • η εφαρμογή καθημερινής ρουτίνας
  • επικοινωνία με τα μέλη της ομάδας και τους προπονητές 
  • αναπροσαρμογή στοχοθεσίας και προσδοκιών
  • ανάπτυξη συναισθηματικής νοημοσύνης
  • εφαρμογές αυτοδιαλόγου και νοερής απεικόνισης
  • ασκήσεις για την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης

Για την προετοιμασία της επιστροφής στις προπονήσεις είναι βασικό να γίνουν κατανοητά τα παρακάτω

  • τήρηση των μέτρων και των υγειονομικών πρωτοκόλλων
  • ειδική προσαρμογή του προπονητικού πλάνου
  • ομαλή μετάβαση στην αγωνιστική δράση 
  • προσοχή στον κίνδυνο τραυματισμών


Λίνα Ψούνη 
Αθλητική Ψυχολόγος, MSc, PhD